9. kadencja, 74. posiedzenie, 3. dzień (14-04-2023)
26. i 27. punkt porządku dziennego:
26. Pierwsze czytanie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o rencie socjalnej (druk nr 3099).
27. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym (druk nr 3130).Minister Rodziny i Polityki Społecznej Marlena Maląg:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jesienią 2015 r. rząd Prawa i Sprawiedliwości zaproponował Polsce zupełną nową wizję polityki społecznej opierającą się przede wszystkim na wsparciu drugiego człowieka, wsparciu polskich rodzin, wsparciu osób niepełnosprawnych. Działamy wspólnie na rzecz wyrównania szans osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów, ponieważ zależy nam na aktywnym uczestnictwie tych osób w życiu społecznym, w całej rozciągłości.
Czas przeznaczony na to wystąpienie, który mi przypadł, tak naprawdę mógłby być dłuższy, jeśli chcielibyśmy pokazać wszystko to, co przez ostatnie 7 lat zostało zrobione, jeżeli chodzi o wsparcie osób z niepełnosprawnościami. Tylko hasłowo przybliżę niektóre rzeczy i przedstawię ustawę - będziemy prosić Wysoką Izbę o procedowanie nad nią - która jest historyczną zmianą w zakresie wsparcia osób niepełnosprawnych.
Dzięki działaniom rządu Zjednoczonej Prawicy zwiększyły się nakłady na wsparcie osób niepełnosprawnych. To jest niekwestionowane. W roku 2015 ponad 15 mld zł, dzisiaj ponad 40 mld zł, bez nakładów, które są ponoszone w systemie edukacji. Realizowane są, bo został utworzony Fundusz Solidarnościowy. Dzięki temu programowi realizowana jest opieka wytchnieniowa, asystencja osób niepełnosprawnych, a także tworzone są centra opiekuńczo-mieszkalne. Wprowadziliśmy także świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Pobiera je 592 tys. osób. W latach 2019-2023 do tego momentu na ten cel zainwestowaliśmy 14,5 mld zł. Podwyższyliśmy także świadczenie pielęgnacyjne, które w roku 2015 wynosiło 1200 zł. Od 1 stycznia tego roku świadczenie to wynosi 2458 zł i oczywiście jest waloryzowane i odprowadzane są składki.
Bardzo ważne działania są podejmowane dla wsparcia osób niepełnosprawnych przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Tylko nakłady dla samorządów z tzw. algorytmu wynoszą w tym roku ponad 2 mld zł, a w roku 2015 było to 893 mln. Przede wszystkim staramy się, aby osoby z niepełnosprawnościami miały prawo do godnego, niezależnego życia, tak samo ich opiekunowie. Dlatego też jest realizacja działań poprzez warsztaty terapii zajęciowej czy zakłady aktywności zawodowej. Aby te placówki mogły funkcjonować na określonym bardzo wysokim poziomie, musi się to przekładać przede wszystkim na wzrost nakładów na te placówki. Szanowni państwo, w roku 2015 na uczestnika warsztatów terapii zajęciowej przeznaczaliśmy 14 796 zł, a w tym roku jest to 27 696 zł. Takich warsztatów w Polsce mamy 730. 28 tys. osób z niepełnosprawnościami korzysta z tych warsztatów.
Staramy się także podnosić wysokość wsparcia dla zakładów aktywności zawodowej. To jest ten drugi krok w procesie wychodzenia, samodzielności, aktywności osób niepełnosprawnych. W 2015 r. - 18,5 tys. zł, dzisiaj jest to 31 tys. na uczestnika. To jest realne wsparcie przez rząd Prawa i Sprawiedliwości, dzięki inicjatywie tego rządu, który ma w sercu przede wszystkim politykę prorodzinną, wsparcie rodzin i wsparcie osób niepełnosprawnych.
Również dbamy o to, aby osoby pracujące i pracodawcy, którzy zatrudniają osoby niepełnosprawne, odpowiednie wsparcie otrzymywały. Zależy nam na tym, aby aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych była jak najwyższa, dlatego też w strategii na rzecz wsparcia osób niepełnosprawnych, którą 2 lata temu rząd przyjął, założyliśmy sobie bardzo ambitny cel, że aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych wzrośnie do 45%, dzisiaj jest to 35%. I nakłady na wsparcie pracodawców zatrudniających te osoby rosną. W tym roku jest to blisko 4 mld zł. W budżecie mamy te środki zapisane, które realizuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Również wysokość renty socjalnej, tej renty, którą pobiera ponad 290 tys. osób...
(Poseł Iwona Hartwich: Która jest głodowa, która jest głodowa.)
...została dzięki naszemu rządowi podniesiona do wysokości minimalnej emerytury.
(Poseł Iwona Hartwich: Do czego?)
Oczywiście tutaj, kiedy już będziemy odpowiadać na państwa pytania, będziemy też pokazywać, jaką aktywność mogą podejmować renciści socjalni, że mogą ją łączyć z rentą rodzinną, do jakiego poziomu mogą. Myślę, że ten temat jest dla nas bardzo ważny, dlatego działania podejmujemy kompleksowo, bo kompleksowe, systemowe wsparcie, które jest opisane i w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, i w Strategii na rzecz osób niepełnosprawnych jest naszym drogowskazem do konkretnych działań, które będziemy podejmować.
Szanowni państwo, przedstawiamy w ustawie, nad którą będziemy procedować, w druku nr 3130, nowe rozwiązanie, które polega na wprowadzeniu świadczenia wspierającego...
(Poseł Iwona Hartwich: Na ukradzeniu 2500 zł.)
...świadczenia wspierającego, które przede wszystkim jest przypisane do osoby niepełnosprawnej. To jest wyjście naprzeciw oczekiwań środowisk opiekunów osób niepełnosprawnych. To rozwiązanie zostało przygotowane, przedyskutowane ze środowiskami osób niepełnosprawnych.
(Poseł Iwona Hartwich: Nieprawda, nie zgadzają się.)
Bo przede wszystkim osoba niepełnosprawna będzie mogła otrzymać świadczenie wspierające, które w zależności od potrzeby wsparcia... To jest bardzo ważne, szanowni państwo. W systemie, który na wsparcie osób niepełnosprawnych jest proponowany, który realizujemy, przede wszystkim ważne jest to, aby wsparcie było celowane tam, gdzie ono jest bardzo potrzebne. Różny jest poziom potrzeby wsparcia, dlatego to świadczenie wspierające proponujemy wprowadzać w takich trzech etapach. Od 1 stycznia 2024 r. dla osób, które potrzebują największego wsparcia. I tutaj przede wszystkim chciałabym państwa zapewnić, że wprowadzenie tego świadczenia nie powoduje utraty świadczeń. W przestrzeni publicznej różne informacje się pojawiają i pojawiać się będą. Przede wszystkim to jest decyzja rodziny, czy chce skorzystać ze świadczenia wspierającego, czy pozostaje przy świadczeniu pielęgnacyjnym takim, jakie obowiązuje dzisiaj. Przede wszystkim wprowadzanie zmiany, jesteśmy o tym w pełni przekonani, powinno odbywać się w dużym dialogu, przy wytłumaczeniu tego procesu zmian, aby poprawić sytuację osób niepełnosprawnych.
Szanowni państwo, przy najwyższej potrzebie wsparcia, bo tutaj nie będą wydawane nowe orzeczenia - na to też zwracam uwagę, że nie będzie jeszcze raz orzeczeń dla osób, czyli będzie ustalona potrzeba wsparcia - takie świadczenie będzie wynosiło nawet 200% renty socjalnej. Ale to oznacza, że dana osoba, która rentę socjalną pobiera, otrzymuje ją, a oprócz tego dostaje świadczenie wspierające w wysokości 200% renty socjalnej. Jesteśmy w pełni przygotowani, aby przeprowadzić ten proces zmiany, który będzie opierał się na ustaleniu zakresu wsparcia, konkretnych funkcji. On będzie badany poprzez odpowiednie arkusze funkcjonalności, tak aby to wsparcie było przede wszystkim adekwatne do potrzeb. To jest priorytet.
Jak będzie wyglądała realizacja świadczenia już bardziej od strony technicznej? Operatorem będzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wnioski do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tak jak w przypadku innych świadczeń, będą wypełniane elektronicznie. Co jest ważne? To, że na rozwiązaniu, które wprowadzamy, tak jak powiedziałam, nikt nie może w żaden sposób stracić. Jeżeli przez rodzinę będzie podjęta decyzja, że osoba z niepełnosprawnością to świadczenie wspierające będzie pobierała, opiekun będzie mógł podejmować aktywność zawodową w pełnym zakresie. Ale jeżeli osoba nie będzie podejmowała tej aktywności zawodowej z różnych przyczyn, również będzie mogła skorzystać ze wsparcia, jakie jest do tej pory, tj. w postaci odprowadzania składek, programów aktywizujących czy zasiłku przedemerytalnego, bo to jest zapisane w tej ustawie.
Szanowni Państwo! Wprowadzenie świadczenia wspierającego jest rozwiązaniem zupełnie nowym w naszej polityce wsparcia osób niepełnosprawnych. Jest to, można powiedzieć, historyczny przełom, gdyż w ten sposób dajemy osobom niepełnosprawnym i ich opiekunom prawo do niezależnego, samodzielnego życia i decydowania o sobie. Dlatego też chciałabym bardzo gorąco poprosić Wysoką Izbę, aby pracując w komisji nad tym projektem ustawy, głęboko go przeanalizowali, pokazali wszystkie pozytywne aspekty tej ustawy, bo ona ma przede wszystkim realnie zmieniać, pozytywnie zmieniać wsparcie dla osób niepełnosprawnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia