9. kadencja, 74. posiedzenie, 3. dzień (14-04-2023)

Oświadczenia.

Poseł Robert Obaz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jak widać, niektórych trzeba zamykać, bo już na leczenie za późno.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 80 lat temu 19 kwietnia 1943 r. warszawscy Żydzi podjęli walkę zbrojną z Niemcami. Powstańcy nie mogli mieć nadziei na zwycięstwo. Kierowała nimi chęć odwetu i zadania wrogowi możliwie wysokich strat. Przede wszystkim wybierali jednak śmierć z bronią w ręku. Wobec perspektywy nieuchronnej zagłady nie chcieli ginąć biernie. Powstanie kwietniowe było największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej, a zarazem pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie.

    19 kwietnia 2023 r. przypada 80. rocznica powstania w getcie warszawskim, w którym wówczas przebywało 50 tys. osób. Getto było największym spośród założonych przez Niemców, a pierwsze koncepcje jego tworzenia Niemcy podjęli już na początku listopada 1939 r., kiedy zaczęły pojawiać się przypadki tyfusu. Wtedy też rozeszła się pogłoska, że źródłem tej choroby jest część miasta najliczniej zamieszkiwana przez Żydów. W marcu 1940 r. Adam Czerniaków, prezes warszawskiego Judenratu, otrzymał rozkaz zbudowania muru wokół obszaru dotkniętego epidemią. Tak Niemcy określali tę część miasta.

    W walkach wzięło ok. 1 tys. słabo uzbrojonych powstańców. Niemcy przeciwstawili im ponad 2 tys. członków Wehrmachtu, SS oraz pomocniczych oddziałów ukraińskich i łotewskich. Przeciwko powstańcom użyto pojazdów opancerzonych oraz artylerii. Walki pojedynczych grup powstańczych trwały do czerwca. Dla Niemców symbolicznym aktem zakończenia misji ostatecznego rozprawienia się z Żydami z Warszawy było wysadzenie w powietrze 16 maja wielkiej synagogi przy ul. Tłomackie.

    Powstanie było tragiczne, ale na zawsze stało się symbolem oporu Żydów z Polski wobec Holokaustu. (Dzwonek) O tym, co znaczy opór wobec zła, powinniśmy pamiętać zawsze. Dziś bardzo wyraźnie widzimy to w kontekście rosyjskiej napaści na Ukrainę. Powstanie nie było formacyjne dla społeczności żydowskiej, ale było bardzo ważnym wydarzeniem i stanowi dziedzictwo historii Polski. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia