9. kadencja, 75. posiedzenie, 1. dzień (09-05-2023)
2. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa (druk nr 3177).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ryszard Bartosik:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Ustawa o Funduszu Ochrony Rolnictwa. Projekt ustawy zakłada utworzenie Funduszu Ochrony Rolnictwa, z którego będą wypłacane rekompensaty producentom rolnym w przypadku braku zapłaty za produkty rolne zbyte podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie skupu, przechowywania, obróbki lub przetwórstwa produktów rolnych, który stał się niewypłacalny. Fundusz będzie wyodrębnionym rachunkiem bankowym administrowanym przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, który będzie upoważniony do dysponowania środkami funduszu, a także będzie zapewniał obsługę prawną i techniczno-biurową funduszu, ustalał plan finansowy funduszu oraz opracowywał sprawozdanie z jego realizacji.
Do wpłat na fundusz w wysokości 0,125% wartości netto nabywanych produktów rolnych będą obowiązane podmioty skupujące produkty rolne od producentów rolnych w celu ich przechowywania, obróbki lub przetworzenia. Oznacza to, że obowiązane do wpłacania należności na rachunek funduszu będą pierwsze podmioty skupujące produkty rolne. Podmioty skupujące bez żadnego wezwania będą składać do dyrektora oddziału terenowego KOWR kwartalne deklaracje zawierające określenie rodzaju, ilości i wartości nabytych produktów rolnych stanowiących podstawę naliczenia wpłaty na fundusz oraz kwotę należną do wpłaty. W przypadku gdy wysokość należnej wpłaty nie przekracza dwudziestokrotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, należność zalicza się na poczet wpłat za kolejny kwartał. Podmiot skupujący, składając deklarację, będzie na podstawie danych zawartych w deklaracji rejestrowany automatycznie w systemie księgowym KOWR i będzie dla niego otworzone konto rozliczeniowe.
Pierwsze wpłaty na fundusz będą dokonywane przez podmioty skupujące produkty rolne w celu ich przechowywania, obróbki i przetwarzania począwszy od II kwartału 2024 r., za okres od 1 stycznia do 31 marca 2024 r.
O rekompensatę ze środków funduszu producent rolny będzie mógł się ubiegać w razie nieuzyskania zapłaty za zbyte produkty rolne od podmiotu skupującego produkty rolne, który stał się niewypłacalny, na podstawie wniosku. W projekcie ustawy szczegółowo określono, kiedy ma miejsce niewypłacalność podmiotu skupującego. Wniosek o rekompensatę producenci rolni będą składali do dyrektora terenowego KOWR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta rolnego od dnia 1 lutego do dnia 31 marca roku następującego po roku, w którym ustalona została data niewypłacalności podmiotu, lub w okresie od dnia 1 lutego do 31 marca w drugim roku po roku, w którym ustalona została data niewypłacalności podmiotu.
Rekompensata będzie przyznawana w drodze decyzji administracyjnej dyrektora oddziału terenowego KOWR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę danego producenta rolnego, która będzie wydawana do dnia 30 czerwca. Rekompensata będzie wypłacana w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, jako iloczyn określonej przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych, w drodze rozporządzenia, procentowej stawki rekompensaty i kwoty wierzytelności netto za zbyte produkty rolne. Ww. rozporządzenie określające stawkę rekompensaty obowiązującą w danym roku będzie wydawane corocznie do 31 maja.
Wyjątkiem będzie rok 2023. W tym roku rekompensaty z tytułu braku zapłaty za produkty rolne będą wypłacane podmiotom skupującym, które stały się niewypłacalne w 2022 r. Producenci rolni będą składać wnioski do KOWR w sierpniu 2023 r. Rozporządzenie z określeniem procentowej stawki naliczanej rekompensaty minister rolnictwa i rozwoju wsi wyda do dnia 15 września 2023 r. w celu wydania przez KOWR decyzji o kwocie rekompensaty do dnia 30 września 2023 r., a następnie realizacji płatności.
KOWR przed przyznaniem rekompensaty ze środków funduszu wystąpi do podmiotu skupującego produkty rolne, który jest niewypłacalny, o potwierdzenie braku wypłaty z tytułu należności za zbyte temu podmiotowi produkty rolne. Jeśli należności na rzecz producentów rolnych powstały po dacie niewypłacalności podmiotu skupującego produkty rolne, ten podmiot, syndyk lub inna osoba sprawująca zarząd nad majątkiem tego podmiotu obowiązani będą do złożenia dyrektorowi generalnemu KOWR wykazu uzupełniającego producentów rolnych wraz z kwotami netto należności za sprzedane przez tych producentów produkty rolne. W przypadku nieprzekazania przez podmiot skupujący wykazu producentów rolnych dyrektorowi oddziału terenowego KOWR oraz niepowiadomienia producentów rolnych ten podmiot, syndyk lub inna osoba sprawująca zarząd nad majątkiem tego podmiotu będą obowiązani do zapłaty kary pieniężnej ustalonej w wysokości uzależnionej od okresu opóźnienia, jednak nie wyższej niż 10 tys. zł.
Wypłata środków z funduszu na rzecz producentów rolnych z tytułu braku zapłaty za zbyte produkty rolne spowoduje przejście z mocy prawa na KOWR wierzytelności do wysokości wypłaconych rekompensat. Koszty związane z odzyskiwaniem przez KOWR środków z tytułu wypłaconych rekompensat będą pokrywane ze środków funduszu. Do dochodzenia roszczeń z tytułu wypłaconych środków z funduszu będą stosowane przepisy dotyczące dochodzenia należności przez producentów rolnych.
Wydatki funduszu nie będą mogły przekroczyć kwoty środków funduszu zgromadzonych na rachunku bankowym. W związku z realizacją przez KOWR zadań w zakresie dysponowania środkami funduszu zaproponowano ustalenie kosztów realizacji tych zadań w wysokości 2,5% wpływów na rachunek funduszu.
Z uwagi na to, że przychody z produkcji rolnej nie są objęte podatkiem dochodowym, a także na to, że celem rekompensat jest zapewnienie kontynuowania działalności rolniczej, proponuje się zwolnienie z podatku dochodowego kwot rekompensat wypłacanych na podstawie projektowanej ustawy.
Projekt ustawy zakłada dofinansowanie funduszu ze środków budżetu państwa w pierwszych 2 latach jego funkcjonowania, tj. w roku 2023, w kwocie nie wyższej niż 50 mln zł, i w 2024 r., w kwocie nie wyższej niż 100 mln zł. Z tego powodu projekt dotyczący utworzenia Funduszu Ochrony Rolnictwa został przedstawiony do notyfikacji Komisji Europejskiej jako program pomocy państwa.
Uprzejmie proszę Wysoką Izbę o dalsze procedowanie nad projektem ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia