9. kadencja, 76. posiedzenie, 2. dzień (25-05-2023)

13. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Małgorzata Golińska:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Pośle! Przede wszystkim należy na początku powiedzieć, że obszar, o którym rozmawiamy, obszar Bagno Wizna, to obszar objęty ochroną Natury 2000 - program sieci obszarów objętych ochroną przyrody na terytorium Unii Europejskiej - a obszarami tej ochrony są siedliska i gatunki uznawane za szczególnie cenne i zagrożone w Europie. Działania w ramach Natury 2000 wynikają z zapisów dwóch dyrektyw: siedliskowej i ptasiej. Obszar Bagno Wizna został wyznaczony w Polsce jako obszar objęty ochroną Natury 2000 w 2008 r., więc to też ważne, żeby rolnicy zdawali sobie sprawę, że to nie dzieje się dzisiaj, a pierwszy plan zadań ochronnych, czyli dokument, który sporządza się dla ustanowionego obszaru, został wskazany w 2013 r. Dzisiaj opracowywana jest zmiana tego dokumentu.

    Ekspertyza dotycząca opracowania modelu gospodarowania wodą w obszarze Bagno Wizna, o której mówił pan poseł, to materiał pomocniczy w procesie tworzenia PZO dla obszaru. Ten proces wyznaczenia nowego PZO jest zaplanowany na przyszły rok, a obecnie regionalna dyrekcja ochrony środowiska oczekuje na potwierdzenie finansowania z wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i prowadzi liczne dyskusje i konsultacje. Ta ekspertyza odnosi się wyłącznie do kwestii zarządzania zasobami wodnymi, bo temu wyłącznie miała służyć, nie dotyczy z kolei zagadnień społeczno-ekonomicznych, w związku z tym zdaję sobie sprawę z tego, że nie ma w niej informacji związanych z wpływem podniesienia poziomu wody na ewentualne ograniczenia działalności rolniczej.

    Natomiast ona jasno wskazuje, że dalsze obniżanie poziomu wody - a z tym mamy do czynienia nie tylko na tym obszarze, ale myślę, że w skali całej Polski, a pewnie i Europy - skutkować będzie degradacją gleby i koniecznością zaprzestania działalności rolniczej.

    Warto podkreślić, że regionalna dyrekcja ochrony środowiska, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska i nasz resort szczególną uwagę przykładają do tego, aby pogodzić potrzeby lokalnych społeczności i kwestię ochrony przyrody. Pokazujemy to już niejednokrotnie przy działaniach, które podejmujemy.

    Proces opracowania planu zadań ochronnych, czyli aktu prawa miejscowego, może okazać się długi, a jego wynik musi być i musi uwzględniać konsultacje i uzgodnienia. To oznacza, że wcale nie jest powiedziane, że rozwiązania, które znalazły się w tej ekspertyzie, zostaną przeniesione wprost do PZO. To też jest kwestia uspokojenia rolników. Dla mnie osobiście, i często o tym mówię, nie ma skutecznej ochrony przyrody bez akceptacji społecznej, a akceptacji społecznej nie zbuduje się wyłącznie poprzez nakazy, zakazy, groźby. Tym się różnimy od naszych poprzedników.

    Niezależnie od tego należy podkreślić, że wspólna polityka rolna na lata 2023-2027 wspiera rolników poprzez dopłaty bezpośrednie, płatności uzupełniające, ekoschematy i interwencje na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, w tym także tych, które są dedykowane gospodarstwom rolnym położonym na obszarach Natury 2000. W ramach interwencji 1.: Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000 celem działania jest utrzymanie, zapobieganie pogarszania się i przywrócenie właściwego stanu ochrony cennych siedlisk przyrodniczych, a także siedlisk lęgowych ptaków. Zobowiązania podejmowane są przez rolników na 5 lat i obejmują wymogi związane z ekstensywnym rolniczym użytkowaniem gruntu. Interwencja 3.: Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 dotyczy mniej cennych siedlisk i trwałych użytków zielonych i jest płatna w wysokości 836 zł za 1 ha na rok. Celem interwencji jest intensywne użytkowanie rolnicze na trwałych użytkach zielonych położonych na obszarach Natury 2000, aby zapobiec zanikaniu łąk i pastwisk bądź przeciwdziałać intensyfikacji rolnictwa, a tym samym stworzyć dobre warunki do funkcjonowania siedlisk i gatunków, których występowanie jest uzależnione od prowadzenia działalności rolniczej. Dodatkowo rolnicy, którzy będą beneficjentami interwencji 1. i 3., będą mogli wnioskować o dopłaty w ramach ekoschematu: Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych.

    Drugie pytanie dotyczyło, trzecie już chyba, barszczu Sosnowskiego, czyli rośliny uznanej za inwazyjny gatunek obcy. Warto wskazać, że za naszego rządu, 2 czy 3 lata temu, przyjęliśmy ustawę dotyczącą inwazyjnych gatunków obcych. To nie udało się naszym poprzednikom. Zdajemy sobie sprawę z tego, że barszcz będzie się rozprzestrzeniał w przypadku braku działań ochronnych w postaci koszenia czy wypasu. Dzisiaj to musi być brane pod uwagę, w momencie kiedy będzie tworzony plan zadań ochronnych. Samo zwalczanie barszczu Sosnowskiego będzie mogło być finansowane chociażby w nowej perspektywie finansowej ze środków FEnIKS zarówno w ramach ochrony czynnej, jak i wyodrębnionego typu projektów: zwalczanie inwazyjnych gatunków obcych. Dodatkowo potencjalnie środki na zwalczanie takich gatunków można uzyskać w wojewódzkim funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej na zasadach ogólnych w ramach ochrony przyrody, bo walka z IGO to walka (Dzwonek) z utratą różnorodności biologicznej. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia