9. kadencja, 76. posiedzenie, 2. dzień (25-05-2023)
13. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych Marek Wesoły:
Bo nie o brawa tu chodzi, pani poseł.
Panie Marszałku! Panie Pośle! Szanowni Państwo posłowie podpisani pod tym pytaniem! Już na pierwszym posiedzeniu komisji, na którym się spotkaliśmy, padła z mojej strony wielka prośba o to, aby nieszczęścia ludzi, zagrożeń dla ludzi, tego, co dzieje się dzisiaj w Trzebini, nie wykorzystywać, panie pośle, politycznie. Niestety nie ma z państwa strony żadnej refleksji.
(Poseł Dorota Niedziela: Ale to jest nasz obowiązek pana pytać.)
Zamiast skupiać się na grze politycznej, wystarczyłoby wziąć udział...
(Poseł Dorota Niedziela: Ale my tam mieszkamy, my tam mieszkamy.)
...w tych wszystkich posiedzeniach, które odbywają się w Trzebini, w tych wszystkich spotkaniach z mieszkańcami, które odbywają się w Trzebini. Wystarczyłoby po prostu spokojnie podejść do tematu i wysłuchać tych wszystkich rozwiązań, które tam są zastosowane.
Panie Pośle! Większość pana pytań niestety jest ślepymi nabojami. Naprawdę próba wykorzystywania nieszczęścia ludzi, zagrożeń w sposób polityczny jest czymś haniebnym i to mogę spokojnie z tego miejsca powiedzieć.
(Poseł Krystyna Skowrońska: To zróbcie coś.)
I teraz przechodzę, panie marszałku... Muszę szczegółowo, to wymaga szczegółowego wytłumaczenia, to jest ważne dla mieszkańców, żeby nie wprowadzać chaosu w debacie publicznej, co próbuje robić opozycja w sposób polityczny, dlatego szczegółowo przedstawię wszystkie działania, wszystko, co robimy. A potem dwa słowa komentarza na koniec.
Szanowni Państwo! Główną przyczyną powstawania zapadlisk na terenie Trzebini są zjawiska geodynamiczne zachodzące przede wszystkim w starorzeczu cieku Kozi Bród. Ich powstawanie związane jest z występowaniem pustek w historycznych płytkich wyrobiskach pogórniczych. Teren byłego obszaru górniczego Siersza jest historycznie naruszony trwającą od dziesięcioleci eksploatacją kopalni.
(Poseł Dorota Niedziela: Takie bzdury ludziom opowiadać...)
Jakby pani chwilę się skupiła i posłuchała. Jakby pani chwilę posłuchała...
KWK Siersza w Trzebini została postawiona w stan likwidacji z dniem 31 października 1999 r. Został opracowany program likwidacji KWK Siersza w latach 1999-2001, który został zaakceptowany kierunkowo przez ówczesnego ministra gospodarki i zakładał całkowitą likwidację kopalni przez jej zatopienie. Z uwagi na fakt, że kopalnia Siersza jest zakładem odosobnionym od innych kopalń, podjęto decyzję o całkowitym zaniechaniu jej odwadniania. Przypomnę, że lata 1999-2001 to rządy pana premiera Jerzego Buzka, a ministrem odpowiedzialnym za te decyzje był pan minister Janusz Steinhoff.
(Poseł Dorota Niedziela: Tu i teraz. Tu i teraz.)
Sposób likwidacji KWK Siersza nie jest jedyną przyczyną występowania zapadlisk, a wyłącznie jednym z wielu nakładających się na siebie czynników. Powstające deformacje, nieciągłe zapadliska SRK likwiduje przez ich niezwłoczne zasypywanie kruszywem. SRK SA w ramach prac zmierzających do likwidacji zagrożenia dla obszaru powstawania zapadlisk zleciła wykonanie specjalistycznych badań geofizycznych i prac wiertniczych oraz wykonanie dokumentacji projektowej zabezpieczenia i uzdatniania terenu. Łącznie w ramach zadania badawczego w obszarze zagrożonym wpływami płytkiej eksploatacji górniczej wykonano następujące specjalistyczne badania: pomiary georadarowe podłoża terenu na obszarze około 80 ha, badania mikrograwimetryczne na obszarze 15 ha terenu, wiercenia czterech otworów badawczych do płytkich wyrobisk pogórniczych o łącznej długości ok. 144 m bieżących, wiercenia trzech otworów kontrolnych na osiedlu Gaj, gdzie nie była prowadzona eksploatacja górnicza. Zasadniczym celem badań i pomiarów było uzyskanie informacji o aktualnym stanie geologiczno-górniczym, warunkach hydrogeologicznych, stanie podziemnych wyrobisk pogórniczych, lokalizacji pustek oraz występowaniu terenów anomalnych w górotworze i wytypowanie potencjalnych miejsc, w których mogą powstać nowe deformacje nieciągłe lub zapadliska. Wyniki badań geofizycznych posłużyły do wytypowania obszarów o łącznej powierzchni 30 ha, na terenie których przeprowadzone zostaną - w tej chwili się to dzieje - na zlecenie SRK SA prace, które obejmą m.in. szczegółowe badania geotechniczne, wykonanie dokumentacji projektowych, przeprowadzenie robót zabezpieczających i uzdatniających podłoże terenu.
(Poseł Dorota Niedziela: Czułby się pan bezpiecznie, jakby pan...)
Dodatkowo prezes Zarządu Spółki Restrukturyzacji Kopalń 13 stycznia powołał stały zespół do spraw zagrożeń związanych z powstawaniem deformacji nieciągłych na terenach płytkiej eksploatacji górniczej byłej KWK Siersza, w którego skład wchodzą przedstawiciele naukowo-techniczni Akademii Górniczo-Hutniczej, Politechniki Śląskiej, Głównego Instytutu Górnictwa z Katowic oraz specjaliści branżowi. Przyjęto założenie, że w pierwszej kolejności prace zabezpieczające będą realizowane na terenach zabudowanych i terenach intensywnie użytkowanych przez mieszkańców Trzebini, a w następnej kolejności badaniami rozpoznawczymi i pracami zabezpieczającymi objęte będą pozostałe tereny, np. tereny leśne, sportowe i nieużytki. Zalecono wyłączenie z użytkowania terenów zagrożonych powstawaniem deformacji nieciągłej, na których powstają zapadliska. Wyznaczono obszary, na terenie których w pierwszej kolejności zostanie zlecone wykonanie badań geotechnicznych, opracowanie dokumentacji projektowych, a następnie wykonanie prac uzdatniających podłoże. W dniu 26 kwietnia 2023 r. wojewoda małopolski rozporządzeniem wprowadził zakaz przebywania na oznakowanych ogólnodostępnych terenach publicznych zagrożonych zapadliskami. Zakaz obowiązuje od 1 maja do odwołania.
W wyniku analiz stwierdzono, że skuteczną metodą przeciwdziałania powstawaniu deformacji będzie ustabilizowanie poziomu lustra wody. W marcu 2023 r. SRK otrzymała ekspertyzę wskazującą możliwości zatrzymania procesu podnoszenia się zwierciadła wody w górotworze (Dzwonek) poprzez pompowanie wód z zatapianych wyrobisk za pomocą pomp umieszczonych w otworach. W dniach 18-19 maja wysokowydajne pompy głębinowe zostały sprowadzone do Trzebini i w przyszłym tygodniu od poniedziałku zacznie się pompowanie wody, po to aby zagrożenie zostało zminimalizowane.
Mieszkańcy na bieżąco są informowani o całej sytuacji i o wszystkich działaniach, które prowadzimy na tym terenie. Odpowiedzialny sztab kryzysowy prowadzi wojewoda małopolski w bezpośrednim kontakcie z burmistrzem Trzebini oraz ze Spółką Restrukturyzacji Kopalń i z zespołem naukowców. Prace również koordynuje ministerstwo klimatu z panem ministrem Piotrem Dziadzią na czele. Wszystkie szkody, które zostały spowodowane przez te zapadliska, w tej chwili są konsultowane, a mieszkańcom proponowane są bardzo konkretne rozwiązania.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Jak ludzie mają żyć?)
Analizujemy dokładnie to, o czym pan powiedział. Analizujemy taką kwestię, czy warto w tej chwili inwestować raczej w uzdatnianie terenu, czy też należy wskazać inne tereny i w ramach odszkodowań zastosować...
(Poseł Krystyna Skowrońska: Panie marszałku, te 30 sekund...)
Uważa pani, że to nie jest dla tych mieszkańców ważne?
(Poseł Dorota Niedziela: To trzeba było się zmieścić w 5 minutach, każdy ma tak samo.)
To jest tak ważna sprawa, że 5 minut... Nie da rady tego w 5 minut wyjaśnić.
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Dobrze, panie ministrze, ale proszę łaskawie zmierzać do końca.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych Marek Wesoły:
Panie marszałku, podsumowuję.
(Poseł Krystyna Skowrońska: My też mamy ważne sprawy.)
Szanowni Państwo! W tej chwili mieszkańcy naprawdę są informowani na bieżąco. Jeśli chodzi o wszystkie prace związane z cmentarzem, prace związane z tymi zabudowaniami, które są najbardziej zagrożone, zostały złożone konkretne propozycje, rząd nie uchyla się od żadnych odszkodowań, ale ludzie muszą podejmować decyzje. To ludzie muszą podjąć decyzję, z jakich rozwiązań proponowanych przez rząd będą korzystać. Konkretne propozycje są przedstawione.
(Poseł Marek Sowa: Nic nie zaproponowaliście.)
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Dziękuję, panie ministrze.
Jeszcze będzie pan miał minutę.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych Marek Wesoły:
Szanowni Państwo! Jeśli chodzi o Trzebinię, jest zespół koordynacyjny, który w sposób bardzo szczegółowy i systemowy prowadzi te prace.
Naszym głównym celem i głównym wyzwaniem jest właśnie to, żeby mieszkańcy nie odczuwali zagrożenia i byli otoczeni opieką. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia