9. kadencja, 76. posiedzenie, 2. dzień (25-05-2023)
17. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3146, 3146-A i 3227).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Piotr Uściński:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za tę debatę i za zadane pytania. Może zacznę od opowiedzenia, jakie możliwości daje ustawa i w jakim trybie użytkownicy wieczyści nieruchomości będą mogli przekształcać swoje prawo wieczystego użytkowania w prawo własności wedle tych rozwiązań. Myślę, że jak omówię jeden tryb, to wiele z państwa pytań się rozwieje.
Po pierwsze, państwo pytaliście, mówiliście, że to jest ustawa tylko na 12 miesięcy. Nie, ona nie jest tylko na 12 miesięcy, dlatego że mamy tutaj zaproponowane dwa tryby. Jeden tryb to roszczenie. Dajemy takim osobom, firmom, które mają prawo wieczystego użytkowanie, prawo do roszczenia zmiany tego prawa w prawo własności. To roszczenie faktycznie dajemy na 12 miesięcy, ale na stałe wprowadzamy do systemu prawnego rozwiązania, które pozwolą procedować nad takimi przekształceniami również w trybie cywilnym. Z jednej strony państwo zarzucacie, że przymuszamy samorządy, a z drugiej strony mówicie, że przymuszamy samorządy przez za krótki czas. My nikogo nie chcemy do niczego przymuszać. To prawo do roszczenia wprowadzamy na 12 miesięcy. Posłuchajcie państwo, jak to będzie wyglądało.
W przypadku gruntów Skarbu Państwa w ramach tego roszczenia zarówno przedsiębiorcy, jak i nieprzedsiębiorcy będą mogli to prawo przekształcić przy płatności jednorazowej lub płatności ratalnej. Przy płatności jednorazowej cena będzie wynosiła 20 opłat rocznych, przy czym jest to określone ustawą jako bonifikata. W ustawie już to określono, nikt nie będzie miał możliwości zmiany tych zasad. Przy płatności ratalnej natomiast cena będzie wynosiła 25 opłat rocznych, a więc będzie nieco wyższa. Trzeba cały czas pamiętać o tym, że w przypadku przedsiębiorców, którzy korzystali z pomocy publicznej, w całości lub częściowo wykorzystali limit pomocy de minimis, do tej ceny czasami będzie konieczne zastosowanie dopłaty, tak żeby ta pomoc nie przekroczyła wysokości pomocy de minimis.
W przypadku gruntów samorządów będzie trochę inaczej. Oczywiście zarówno przedsiębiorcy, jak i nieprzedsiębiorcy będą mogli realizować płatność jednorazową albo ratalną, a gmina czy samorząd, organ stanowiący samorządu, będą musiały określić w uchwale zasady dotyczące sprzedaży. Cena nie może być niższa niż 20 opłat rocznych, ale my tutaj nie wiążemy samorządu. Samorząd może zastosować dowolne zasady, jakie chce. Teoretycznie może nie stosować żadnych bonifikat i chcieć sprzedać prawo własności gruntu za 100% jego wartości. Naprawdę nie powodujemy, że samorząd jest w jakiś sposób nieuczciwie pozbawiany majątku, bo to samorząd określa zasady stosowania ewentualnych bonifikat. Jeśli nie będzie chciał, to nie będzie ich stosował, aczkolwiek zachęcamy do tego, żeby samorządy stosowały takie same bonifikaty, jak przypadku gruntów Skarbu Państwa.
To jest ten tryb roszczenia. Czyli w przypadku kiedy będzie roszczenie... Jak mówię, w żaden sposób nie przymuszamy samorządu do tego, żeby stosował bonifikaty. Oczywiście roszczenie będzie powodowało, że nie będzie można odmówić przekształcenia tego prawa w prawo własności, ale nie przymuszamy do stosowania bonifikat.
Natomiast tryb cywilny zostanie w systemie prawnym już na stałe. Przy tym trybie cywilnym zasady odpłatności dla gruntów Skarbu Państwa i gruntów samorządów są takie same. W przypadku nieprzedsiębiorców cena będzie wynosiła 20 opłat rocznych. Będzie można to rozłożyć na 10 rat - oprocentowanie, stopa redyskonta weksli. W przypadku przedsiębiorców cena będzie wynosiła nie mniej niż 20 opłat rocznych. Oczywiście cały czas będą obowiązywały te zasady dotyczące pomocy de minimis. Jeżeli ktoś ją wykorzystał, to będzie musiał zastosować odpowiednią dopłatę.
Tutaj też w przypadku samorządów zasady będą określone przez samorząd w uchwale organu stanowiącego gminy. W przypadku przedsiębiorców też będzie możliwość rozłożenia maksymalnie na 20 rat. Stopa referencyjna Komisji Europejskiej będzie tu stosowana jako oprocentowanie takiego rozłożenia na raty.
Szanowni Państwo! Mówicie, że to jest pozbawianie samorządów dochodów. Jedni mówią: pozbawiacie samorządy dochodów. Drudzy mówią: ale Skarb Państwa będzie miał bardzo duże dochody z tego powodu.
Szanowni Państwo! Nie jest tak, że samorządy będą czegoś pozbawione. W przypadku proponowanych rozwiązań nie ma mowy o żadnych stratach ze strony samorządu. Żadnych strat samorządy nie poniosą. Samorządy zyskają na uwłaszczeniu się tych podmiotów, które dziś korzystają z użytkowania wieczystego. Przez najbliższych 10 lat wpływy samorządów ze sprzedaży gruntów będą większe niż dotychczasowe dochody z opłat za użytkowanie wieczyste. Ustawa odmrozi sprzedaż gruntów na rzecz ich użytkowników wieczystych w trybie cywilnym. Od 2014 r. samorządy wstrzymują się ze sprzedażą ze względu na wątpliwości Komisji Europejskiej co do zgodności obowiązujących przepisów z przepisami o pomocy publicznej. Dlatego my praktycznie od 7 lat rozmawialiśmy z Komisją Europejską o tym, żeby to odblokować, i dzisiaj odblokowujemy tę możliwość.
Oczywiście być może chcielibyśmy móc stosować większe bonifikaty, ale nie możemy, nie ma na to zgody Komisji Europejskiej. To jest maksymalnie to, co mogliśmy tutaj zaproponować. Dlatego nie jest tak, że wszyscy przedsiębiorcy są optymistycznie, hurraoptymistycznie nastawieni do tego albo wszystkie samorządy są hurraoptymistycznie nastawione. To jest pewien kompromis, który osiągnęliśmy. Natomiast wielką jego wartością jest to, że odblokujemy możliwość przekształcania na stałe, nie tylko na rok. A na rok dajemy to prawo roszczenia, tak żeby samorząd, nawet jeżeli z jakichś nieracjonalnych powodów nie chce przekształcać tych praw użytkowania wieczystego we własność, musiał to zrobić w trybie roszczenia.
Czy już odpowiedziałem na wszystkie pytania? Tak patrzę, bo notowałem te pytania, które państwo zadawali. Myślę, że chyba z grubsza tak.
Bardzo serdecznie dziękuję jeszcze raz państwu za tę debatę, za wiele pozytywnych głosów na temat ustawy. Dziękuję pani minister Ścigaj za te przepisy, które zostały zaproponowane. Wspólnie opracowaliśmy te przepisy, które w autopoprawce rządowej zostały dodane do ustawy. Pani minister Ścigaj już wcześniej o nich mówiła, więc nie będę powtarzał. Bardzo serdecznie dziękuję i proszę państwa o przyjęcie projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia