9. kadencja, 77. posiedzenie, 2. dzień (14-06-2023)

14. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3281 i 3330).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziękuję za tę dyskusję, która odbyła się w czasie pierwszego czytania na posiedzeniu komisji polityki społecznej. Wprowadzane rozwiązania są ważne i istotne dla naszych obywateli, którzy takiego wsparcia potrzebują - czy są to osoby niepełnosprawne, czy wykluczone, czy osoby niesamodzielne, czy osoby bezdomne.

    Na początku taka generalna uwaga do tej dyskusji: jeżeli rozmawiamy o wsparciu dla tych grup, o wsparciu poprzez pomoc społeczną, przez inne działania, które podejmujemy, to musimy mówić o trzech jednostkach. Są to: państwo, samorząd, bo jednostki podlegają samorządowi, i organizacje pozarządowe. A więc pytania dotyczące choćby kwestii wynagrodzeń warto też kierować do swoich samorządów. Jak wygląda wsparcie, jeśli chodzi o wynagrodzenia pracowników socjalnych, pracowników, którzy odpowiadają za pomoc społeczną, pracowników w domach pomocy społecznej itd.? Warto o tym pamiętać, bo te działania, które są podejmowane, w dużej mierze zależą od samorządów.

    Kilka wyjaśnień dotyczących tych zmian, bo nad wszystkimi punktami, o których tutaj państwo mówiliście, warto się pochylić. Jeśli chodzi o zmiany systemowe dotyczące mieszkalnictwa, czyli zastąpienie mieszkań chronionych mieszkaniami treningowymi i wspomaganymi, to odniosę się do dyskusji dotyczącej mieszkań wspomaganych. Już sama nazwa pokazuje, że to mają być mieszkania, które wspomagają osoby czy to niepełnosprawne, czy to wymagające wsparcia w procesie usamodzielniania się, taki jest cel. A więc nie mogą to być mieszkania, które będą przyznawane bezterminowo, przekazywane osobom, które będą tam mieszkały do końca swoich dni. Nie taki jest cel, jak również nie zakładamy, że w mieszkaniach całodobowych, mieszkaniach wspomaganych ma być opieka całodobowa, bo od tego są inne jednostki, czy to domy pomocy społecznej, czy to zakłady opiekuńczo-mieszkalne, czy też nowe jednostki, które uruchomiliśmy, czyli centra opiekuńczo-mieszkalne, które są małymi jednostkami, gdzie może być świadczona usługa zarówno całodobowa, jak i dzienna.

    A więc wprowadzamy ważne zmiany, oczekiwane przez środowisko, choć trzeba od razu powiedzieć, że projekt był szeroko konsultowany i organizacje, które tym się zajmują, bo też tutaj były pytania w tym zakresie, nie do końca miały wspólne zdanie, jeśli chodzi o te zmiany. Tak że sam podział w środowiskach organizacji pozarządowych, których dotyczą te zmiany, był dosyć szeroki, ale myślę, że większość zaakceptowała jednak te propozycje dotyczące prowadzenia mieszkań treningowych i mieszkań wspomaganych.

    Bardzo ważną zmianą, którą wprowadzamy, jest świadczenie usług sąsiedzkich. To są ważne zmiany, oczekiwane i warto o tym przypomnieć, że jeżeli chodzi o usługi sąsiedzkie, to wspomagamy je poprzez korpus wsparcia, przez inne działania, które pomagają, ale warto też podkreślić rolę samorządu, który będzie mógł w swojej uchwale określić rodzaj pomocy i ewentualne środki na wspomożenie usług sąsiedzkich. W ramach ˝Korpusu wsparcia seniorów˝, ale też w programie ˝Opieka 75+˝, który jest nakierowany na wsparcie usług opiekuńczych, będą wprowadzone - i już są wprowadzone - usługi sąsiedzkie, czyli też będzie możliwość dodatkowego wsparcia usług sąsiedzkich przez państwo.

    Bardzo ważna, oczekiwana zmiana to ta dotycząca domów pomocy społecznej, czyli uruchomienia usług wsparcia krótkoterminowego, w tym m.in. opieki wytchnieniowej. Mamy w tej chwili ponad 4,5 tys. wolnych miejsc w domach pomocy społecznej i to pozwoli DPS-om lepiej wykorzystywać swój potencjał. Również przy opiece wytchnieniowej będzie wsparcie. Tutaj też pozostawiamy radom powiatów czy radom gmin decyzje dotyczące odpłatności za funkcjonowanie tej opieki krótkoterminowej. To ważne rozwiązanie, które pomoże osobom, które takiego wsparcia krótkoterminowego potrzebują - czy to będzie jakaś choroba, czy to ktoś potrzebuje taką osobę krótkoterminowo przekazać do domu pomocy społecznej - a domy pomocy społecznej będą mogły wykorzystać swój potencjał do wsparcia takich osób.

    Są tutaj też zmiany dotyczące tzw. rejestru zgłoszeń o zdarzeniach nadzwyczajnych. To też jest ważne, żeby jeżeli coś się dzieje niedobrego w podległych jednostkach, ta informacja była szybko przekazywana zarówno do strony samorządowej, która jest tak jakby pierwszym etapem, do wojewody, jak również do ministerstwa. Wtedy będziemy mogli szybciej zareagować na sytuacje, które się tam dzieją, czy też - w przypadku tego, co podlega nadzorowi wojewody, jak również samorządu - przeprowadzić szybką, błyskawiczną kontrolę, żeby nie dochodziło do jakichś sytuacji dramatycznych, z którymi mieliśmy już do czynienia.

    Proponujemy też wzmocnienie ochrony pracowników socjalnych. W tym przypadku chodzi o wsparcie dotyczące bezpłatnej ochrony prawnej. W tym zakresie też będziemy tego wsparcia udzielać.

    Z istotnych zmian, o których tutaj nie było mowy, zaproponowaliśmy też, aby w przypadku cofnięcia zezwolenia na prowadzenie domów pomocy społecznej i placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym czy przewlekle chorym czy osobom w podeszłym wieku, następne zezwolenie było wydawane tylko na czas określony, na czas jednego roku, aby w tym czasie zobaczyć, czy ten dom działa prawidłowo. Doprecyzowaliśmy również dane w rejestrach prowadzonych przez wojewodów, jeśli chodzi o rejestrację domów pomocy społecznej. Wprowadziliśmy też, niepotrzebne już, przeprowadzanie wywiadów, jeżeli nie są tam pobierane za to świadczenia.

    Jeśli chodzi o pytania dotyczące np. mieszkań treningowych w DPS-ach, to tak, wszyscy podopieczni domów pomocy społecznej mogą być kierowani do mieszkań treningowych, przez co mogą się później usamodzielnić.

    Warto też podkreślić, bo były też pytania dotyczące bezdomności, że w ramach programu ˝Pokonać bezdomność˝ - program rozstrzygnięty, program z kwotą 5 mln zł, realizowany przez organizacje pozarządowe - co roku dokładamy środki na pomoc dla bezdomnych. Tutaj też warto o tym powiedzieć.

    Też warto przypomnieć, że jeżeli chodzi o pracowników socjalnych, to podnieśliśmy dodatek dla pracowników, którzy działają w terenie, z 250 zł do 400 zł, na to też przeznaczamy dodatkowe środki, jak również przeznaczamy środki na wsparcie mieszkań chronionych. Przypomnę, że kwota, która była do dyspozycji w tym roku, to 15 mln zł. Te środki też są przeznaczane na pomoc. Mamy w tej chwili 1450 mieszkań chronionych. Mamy nadzieję, że po tych zmianach będą mieszkania treningowe i wspomagane. To wsparcie sprawi, że tych jednostek powstanie zdecydowanie więcej.

    Dziękuję za całą dyskusję, którą tutaj przeprowadziliśmy. Warto jeszcze pochylić się nad poprawką, którą złożył klub Prawa i Sprawiedliwości, dotyczącą zwiększenia zasiłku stałego do kwoty 1 tys. zł. To też jest wsparcie ze strony naszego rządu. Chodzi o to, żeby uniknąć tych sytuacji, o których państwo mówiliście, które mogą pojawić się przy okazji podniesienia płacy.

    (Głos z sali: A zasiłki rodzinne?)

    Zaraz odpowiem.

    Przy okazji podnoszenia płacy minimalnej taka sytuacja się pojawia.

    Jeśli chodzi o zasiłki rodzinne, to odpowiem na posiedzeniu komisji. Musimy się zorientować, jakie działania w tym zakresie są podejmowanie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia