9. kadencja, 77. posiedzenie, 3. dzień (15-06-2023)

21. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Cyfryzacji Paweł Lewandowski:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Rzeczywiście problemy poruszane przez posłów Prawa i Sprawiedliwości są ważnymi problemami, który należałoby jak najszybciej rozwiązać. Dlatego celem ustawy, którą udało się uchwalić, jest umożliwienie posiadaczom numeru pesel zastrzegania numeru pesel w rejestrze zastrzeżeń tych numerów, czego efektem będzie ochrona osoby przed zaciągnięciem na jej dane zobowiązania finansowego, takiego jak kredyt, pożyczka, otwarcie rachunku rozliczeniowego, zbycie nieruchomości czy wydanie duplikatu karty SIM przez przedsiębiorców w dziedzinie telekomunikacji. To jest jeden z wektorów ataku, czyli podszywanie się, wykorzystywanie tego numeru po to, by wyłudzać inne dane, które mogą służyć do popełniania innych przestępstw.

    W przypadku zaciągnięcia zobowiązania lub podjęcia czynności, pomimo istniejącego zastrzeżenia, osoba nie będzie ponosiła odpowiedzialności za te zobowiązania. Takie podmioty jak banki, instytucje kredytowe czy notariusze będą zobowiązane do weryfikacji istnienia zastrzeżenia takiego numeru pesel przed zawarciem umowy lub podjęciem czynności. Zastrzeżenia i cofnięcia zastrzeżenia będzie mógł dokonać każdy pełnoletni posiadacz numeru pesel za pomocą e-usługi, aplikacji mObywatel lub osobiście w urzędzie gminy. Zastrzeżenie zostanie odnotowane w nowo utworzonym rejestrze, do którego dostęp będą mogły uzyskać m.in. banki, skoki, firmy pożyczkowe i notariusze oraz inne zainteresowane podmioty, np. firmy telekomunikacyjne i zakłady ubezpieczeń. Główne korzyści to stworzenie ram prawnych umożliwiających utworzenie rejestru oraz szeregu usług służących ochronie obywateli przed dokonywaniem wyłudzeń na skradzione dane identyfikujące osoby.

    Uruchomienie projektu związanego z zastrzeżeniem numeru PESEL pozwoli na: nieodpłatne zabezpieczenie posiadaczy numeru przed negatywnymi skutkami kradzieży ich tożsamości; objęcie nim czynności prawnych najczęściej wykorzystywanych do wyłudzeń przez przestępców korzystających z cudzej tożsamości; utworzenie usług umożliwiających zastrzeżenie albo cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL w dowolnej chwili oraz sprawne zarządzanie statusem zastrzeżenia w zależności od potrzeb, w tym również zastrzeganie prewencyjne; zdjęcie odpowiedzialności z osoby za zobowiązania zaciągnięte bez jej wiedzy i zgody, mimo istniejącego zastrzeżenia numeru PESEL; ograniczenie negatywnych skutków wypłat gotówkowych dokonywanych pod wpływem zabiegów socjotechnicznych, tzw. oszustwa na wnuczka; umożliwianie zastrzeżenia numeru PESEL dla osób wykluczonych cyfrowo, tj. w oddziale banku, placówce SKOK-u, na poczcie lub w urzędzie gminy; ograniczenie negatywnych skutków użycia skradzionej tożsamości do wydawania osobie nieuprawnionej duplikatu karty SIM, m.in. na zmianę kanału autoryzacji bankowości elektronicznej; zapobieganie określonym czynnościom służącym rozporządzaniu nieruchomością albo prawami do niej przez osobę podszywającą się pod właściciela lub posiadacza określonego prawa do nieruchomości oraz zmniejszenie strat sektora finansowego wynikających z wyłudzeń dokonanych na skradzione dane osobowe.

    Proponowane rozwiązania zaczną w pełni obowiązywać od 1 czerwca 2024 r. Od tego momentu wejdzie w życie obowiązek weryfikacji zastrzeżenia numeru PESEL. Do tego czasu podmioty oraz instytucje zobowiązane do weryfikacji istnienia zastrzeżenia będą miały czas na podłączenie się do rejestru oraz wprowadzenie procedur pozwalających na zastosowanie projektowanych rozwiązań w swoich strukturach organizacyjnych.

    Uruchomienie systemu oraz e-usług umożliwiających zastrzeżenie swojego numeru PESEL planowane jest natomiast poprzez komunikat ministra, który określi datę wdrożenia nie późniejszą niż 31 grudnia tego roku. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia