9. kadencja, 77. posiedzenie, 3. dzień (15-06-2023)
22. punkt porządku dziennego:
Informacja bieżąca.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Waldemar Kraska:
Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Głównym celem opieki medycznej nad kobietą w ciąży jest zapewnienie prawidłowego przebiegu ciąży oraz jak najwcześniejsza identyfikacja czynników ryzyka, umożliwiająca objęcie pacjentek opieką okołoporodową odpowiadającą ich potrzebom zdrowotnym. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na to, że przepisy rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej regulują tę kwestię głównie w zakresie przebiegu ciąży, porodu, połogu i opieki nad noworodkiem. Część trzecia standardu została poświęcona identyfikacji najczęstszych czynników ryzyka powikłań okołoporodowych. Oceny występowania czynników ryzyka dokonuje osoba, która sprawuje opiekę nad ciężarną. W przypadku stwierdzenia ich występowania ciężarna, rodząca lub noworodek powinni pozostać pod opieką lekarza położnika lub lekarza oddziału neonatologicznego o odpowiednim stopniu referencyjności, zapewniającego opiekę prenatalną lub neonatologiczną.
Należy również wskazać, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach przerywania ciąży przerwanie ciąży może być dokonane przez lekarza w przypadku, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej lub zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego. To są dwa przypadki, w których przerwanie ciąży jest w naszym kraju dopuszczalne, i to trzeba bardzo mocno w tej chwili zaakcentować, powiedzieć. Decyzja o tym, czy wystąpiły okoliczności, w których ciąża zagraża życiu lub zdrowiu kobiety - powtarzam: zdrowiu lub życiu kobiety, to są rozłączne kryteria - jest i może być podejmowana wyłącznie przez lekarza w odniesieniu do konkretnego przypadku.
Należy również pamiętać, że zgodnie z przepisami ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty podstawowym obowiązkiem lekarza jest wykonywanie zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami, środkami zapobiegania chorobom, ich rozpoznawania oraz leczenia, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Dodatkowo w dniu 7 listopada 2021 r. na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia został opublikowany komunikat zwracający uwagę na obowiązujące obecnie regulacje prawne w przypadku sytuacji zagrażającej życiu lub zdrowiu kobiety ciężarnej, np. w przypadku podejrzenia krwotoku do jamy macicy czy też zakażenia samej jamy macicy. Wskazano w nim, że zgodne z prawem jest niezwłoczne zakończenie ciąży w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Ustawa ta wprost wskazuje na przesłanki zagrożenia życia lub zdrowia matki. Trzeba podkreślić, że te przesłanki są rozłączne. Wystąpienie tylko jednej z nich jest wystarczającą prawną przesłanką dla podjęcia reakcji przez lekarza. Oczywiste jest, że pacjentka na każdym etapie prowadzenia ciąży musi być informowana o aktualnych ryzykach związanych z jej zdrowiem. W komunikacie podkreślono z całą mocą, że lekarze nie mogą obawiać się podejmowania oczywistych decyzji - podkreślam: lekarze nie mogą obawiać się podejmowania oczywistych decyzji - w oparciu o swoje doświadczenie i dostępną wiedzę medyczną.
Wraz z komunikatem pojawiła się także informacja krajowego konsultanta do spraw położnictwa i ginekologii, w której wskazywano postępowanie w przypadku przedwczesnego odpływania płynu owodniowego. Dodatkowo minister zdrowia zarządzeniem z 12 czerwca br. powołał zespół do spraw opracowania wytycznych dla podmiotów leczniczych w zakresie procedur związanych z zakończeniem ciąży. W skład tego zespołu wchodzi 16 osób, przewodniczącym jest krajowy konsultant w dziedzinie położnictwa i ginekologii. Do zadań zespołu należy opracowanie wytycznych dla podmiotów leczniczych w zakresie procedur związanych z przerywaniem ciąży w przypadkach stwierdzenia wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 4a ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, zawierających w szczególności sposób oceny i potwierdzania przesłanek dla dopuszczalności przerywania ciąży, przesłanki dla konieczności zlecania dodatkowych konsultacji medycznych mających na celu określenie stanu zdrowia ciężarnej, sposób postępowania z ciężarną w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia jej życia i zdrowia, materiały szkoleniowe dla pracowników medycznych oddziałów ginekologiczno-położniczych.
Należy również wskazać, że postępowanie w sprawie pacjentki w Nowym Targu przeprowadził rzecznik praw pacjenta. Informacja o tym postępowaniu jest umieszczona na jego stronie internetowej. Zgodnie z informacjami rzecznika praw pacjenta w szpitalu w Nowym Targu doszło do naruszenia praw pacjenta. Po otrzymaniu informacji o tym tragicznym zdarzeniu niezwłocznie zostały podjęte działania z urzędu. W sprawie skorzystano z opinii konsultanta krajowego w dziedzinie położnictwa i ginekologii prof. Krzysztofa Czajkowskiego, a także z opinii wewnętrznego eksperta dr n. med. Moniki Sadowskiej. W sprawie stwierdzono naruszenia praw pacjenta w odniesieniu do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymogom aktualnej wiedzy medycznej, informowania o stanie zdrowia pacjenta, a także prowadzenia dokumentacji medycznej.
W toku postępowania wykazano szereg nieprawidłowości, które wystąpiły w trakcie pobytu pacjentki na oddziale szpitala w Nowym Targu. W chwili przyjęcia pacjentki do szpitala wykonano badania diagnostyczne, w tym USG, zalecono podanie dożylnie antybiotyku. W kolejnych dniach nie podjęto żadnych dodatkowych działań wobec narastającego miana CRP, czyli wskaźnika stanu zapalnego. Nie wdrożono na czas adekwatnej antybiotykoterapii w związku z rozwijającym się stanem zapalnym. Nie zaproponowano pacjentce indukcji poronienia 22 maja, czyli dzień po przyjęciu do szpitala, wobec narastającego CRP. Nie prowadzono prawidłowego nadzoru nad stanem ogólnym ani położniczym ani nie wdrożono właściwego postępowania terapeutycznego we właściwym czasie w związku z pogarszającym się stanem zdrowia pacjentki z 23 na 24 maja br. Nadzór nad ciężarną nie był prowadzony z zachowaniem należytej staranności ani zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.
Rzecznik praw pacjenta w piśmie skierowanym do szpitala zalecił opracowanie procedur dotyczących wdrożenia zasad postępowania w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu kobiety, przeszkolenie personelu medycznego w zakresie standardów opieki porodowej, a także przeprowadzenie szkoleń oraz przekazanie informacji o ich terminach, agendach oraz osobach, które będą w tych szkoleniach uczestniczyły. Zobowiązano także do pouczenia personelu medycznego w zakresie podejmowania niezbędnych działań diagnostycznych w celu określenia stanu zdrowia ciężarnej oraz płodu.
Szanowni Państwo! Trzeba podkreślić, że w przypadku pacjentki z Nowego Targu, tak jak wcześniej w przypadku pacjentki z Pszczyny, nie doszło do naruszenia praw pacjenta z powodów prawnych czy ideologicznych. Jeszcze raz podkreślam, nie doszło do naruszenia praw pacjenta z powodów prawnych czy ideologicznych.
(Głos z sali: A jakich?)
W obu przypadkach zarówno rzecznik praw pacjenta, jak i konsultant krajowy potwierdzili błąd medyczny. Warto w tym momencie zwrócić uwagę państwu, którzy sugerujecie związek wskazanych błędów z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, że wskazane orzeczenie nie odnosi się do tych przypadków, ponieważ trybunał nie zajmował się przesłankami zdrowia i życia kobiety w aspekcie prawa do aborcji. Prawo do aborcji w przypadku zagrożenia zdrowia kobiety lub w przypadku zagrożenia życia kobiety jest niekwestionowane. Proszę państwa, to musi wybrzmieć bardzo wyraźnie z tej mównicy: jeżeli jest zagrożone życie czy zdrowie kobiety, prawo do aborcji w tej chwili w naszym kraju przysługuje. Muszę państwu powiedzieć, że Prawo i Sprawiedliwość także nie poparło projektu, który był rozpatrywany w tej izbie, zaostrzającego prawo aborcyjne.
Na koniec kilka danych statystycznych, bo myślę, że one dobrze odzwierciedlą stan, w jakim w tej chwili jesteśmy. Główny Urząd Statystyczny na swojej stronie publikuje informacje o zgonach związanych z ciążą, porodem i okresem połogu. Przytoczę kilka liczb. W roku 2006 takich zgonów w naszym kraju było 11, w 2007 r. - 11, w 2008 r. - 19, nie pamiętam, żeby była w tej izbie dyskusja na ten temat. Kolejne lata to są mniej więcej podobne liczby: 9, 5, 9, w roku 2009 - 9, w roku 2021 - 7, czyli mniej więcej cały czas ta liczba utrzymuje się na pewnym poziomie. Oczywiście za każdą taką liczbą kryje się ludzki dramat i musimy starać się, aby tych niepotrzebnych zgonów było jak najmniej. (Dzwonek)
(Głos z sali: No właśnie o to chodzi.)
(Głos z sali: Zmieńcie przepisy.)
Stąd wszystko to, co w tej chwili uruchomiliśmy i co robimy już od wielu lat - aby były jasne wytyczne, jeśli chodzi o ciążę i stan zagrożenia życia i zdrowia kobiety.
Jeszcze jedna statystyka, o której chciałem powiedzieć, to jest statystyka dotycząca umieralności matek na 100 tys. urodzonych...
(Głos z sali: Statystykami nie wyczyści pan sumienia.)
Ale to są rzeczy, które trzeba powiedzieć otwarcie.
Jeżeli popatrzymy na ostatnie dane, z roku 2020, w Polsce umieralność matek na 100 tys. urodzonych żywych dzieci to jest 2,5. Jeżeli spojrzymy np. na Niemcy, to jest to 3,6, na Norwegię - 3,6, na Stany Zjednoczone - 23...
Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty:
Panie ministrze, w drugiej części pan odczyta statystyki.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Waldemar Kraska:
Dziękuję bardzo. (Oklaski)
(Głos z sali: Naprawdę...)
(Głos z sali: Nie ma za co bić brawa.)
Przebieg posiedzenia