9. kadencja, 77. posiedzenie, 4. dzień (16-06-2023)

35. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym (druki nr 3320 i 3320-A).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Rafał Weber:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedmiotowy projekt ustawy ma na celu ochronę polskiego rynku przewozów drogowych przed nieuczciwą konkurencją przewoźników z innych państw członkowskich oraz spoza Unii Europejskiej i jednocześnie poprawę sytuacji polskich przewoźników delegujących kierowców za granicę. Wszelkie działania mające na celu wsparcie kierowców podejmujących pracę w tym zawodzie oraz przewoźników drogowych, czyli firmy zatrudniające tychże pracowników, wpisują się w działania polskiego rządu na rzecz rozwoju polskiej branży transportu drogowego. Potrzeba wydania projektowanej ustawy o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym wynika też z konieczności wdrożenia do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy Unii Europejskiej 2020/1057 ustanawiającej lex specialis w zakresie delegowania kierowców.

    Niniejszy projekt ustawy został przygotowany w oparciu o wyniki prac i konsultacji prowadzonych w ramach Zespołu do spraw opracowania regulacji dotyczącej delegowania kierowców powołanego zarządzeniem nr 75 prezesa Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 2021 r. Pod przewodnictwem Rządowego Centrum Legislacji brali w nich udział przedstawiciele ministra właściwego do spraw Unii Europejskiej, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, głównego inspektora transportu drogowego, głównego inspektora pracy, a także oczywiście Ministerstwa Infrastruktury. Przepisy te dotyczą przewoźników drogowych, którzy mają siedzibę w innym państwie członkowskim lub państwie trzecim spoza Unii Europejskiej i kierują tymczasowo kierowcę, czyli pracownika, do pracy na terytorium Rzeczypospolitej w związku z realizacją usługi transportu drogowego.

    Podstawowym obowiązkiem przewoźnika drogowego, który deleguje swojego kierowcę na terytorium Polski, w przypadku przewoźnika z innego państwa członkowskiego będzie zgłoszenie kierowcy, najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania, przy użyciu specjalnego serwisu internetowego, interfejsu publicznego, połączonego z systemem wymiany informacji na rynku wewnętrznym i zapewnienie, aby kierowca dysponował określonymi dokumentami w postaci papierowej lub elektronicznej, co pozwoli na sprawdzenie przestrzegania wymogów w trakcie kontroli drogowej, a w przypadku przewoźnika z państwa trzeciego, czyli spoza Unii Europejskiej - zgłoszenie kierowcy bezpośrednio do Państwowej Inspekcji Pracy i wyposażenie go w papierowe potwierdzenie tego delegowania okazywane w trakcie kontroli drogowej.

    System kontroli delegowania kierowców na terytorium Polski będzie obejmował kontrolę drogową przeprowadzaną przez Inspekcję Transportu Drogowego, a także kontrolę prawidłowości delegowania oraz warunków zatrudnienia kierowców delegowanych na terytorium Polski - te czynności kontrolne będą wykonywane przez inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy. To jest jedna część ustawy, związana z wdrożeniem dyrektywy.

    Przechodzę do drugiej części, która została do tej ustawy dołączona w trakcie konsultacji społecznych, a ma bardzo istotne znaczenie, jeżeli chodzi o obniżenie kosztów pracy, kosztów zatrudniania, kosztów funkcjonowania polskich firm przewozowych. Polski transport w tej chwili znajduje się w niełatwej sytuacji. Mówię takim obrazowym językiem: jesteśmy w kleszczach. Z jednej strony, od Zachodu, mamy Pakiet Mobilności, który nałożył dużo większe obciążenia na transportowców drogowych, którzy operują w krajach Unii Europejskiej. Z drugiej strony, na Wschodzie, jest wojna, zupełnie inne trasy tranzytowe, sankcje na Rosję, sankcje na Białoruś, Ukraina w stanie wojny. Faktycznie tych wyzwań z punktu widzenia transportu nie brakuje. Ta ustawa ma zminimalizować, obniżyć koszty pracy polskich firm transportowych, które świadczą usługi za granicą, w ramach Unii Europejskiej. Przepisy, które za chwileczkę przytoczę, do tego zmierzają.

    W tym projekcie właśnie w tym zakresie reguluje się kwestie dotyczące wynagradzania kierowców wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe. Powyższe rozwiązania są oczekiwane przez polską branżę transportu drogowego, ponieważ dotyczą uproszczenia systemu naliczania podstawy wymiaru składek ZUS oraz podatku PIT dla zatrudnianych kierowców. Wcześniej wspomniałem o Pakiecie Mobilności. 2 lutego ub.r. nastąpiła zmiana zasad wynagradzania kierowców związana z objęciem tej grupy zawodowej przepisami Pakietu Mobilności. Przepisy te wprowadziły brak możliwości wliczania do wynagrodzenia kierowcy wcześniej wypłacanych nieopodatkowanych oraz nieoskładkowanych diet i ryczałtów za nocleg w przewozach międzynarodowych, co spowodowało znaczny wzrost obciążeń publiczno-prawnych związanych z wypłacaniem wynagrodzenia kierowcom.

    W tej ustawie resort infrastruktury opracował propozycję zmiany przepisów mającą na celu uproszczenie obsługi administracyjnej w zakresie rozliczania kierowców w przedsiębiorstwach transportowych, a w konsekwencji - zmniejszenie kosztów z nią związanych, co ma szczególnie istotne znaczenie w przypadku kierowców delegowanych. Dodatkowo minister infrastruktury zgłosił do projektu ustawy o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym autopoprawkę, która została przyjęta przez Radę Ministrów przedwczoraj, we wtorek, na posiedzeniu. Przewidziano w niej zmiany będące realizacją kolejnych postulatów środowiska przewoźników drogowych.

    Tutaj nastąpiła bardzo istotna zmiana, ponieważ ta propozycja dotyczy wykorzystywania systemu SENT w kontroli przewozów wykonywanych przez przewoźników zagranicznych na podstawie zezwolenia wydawanego przez ministra właściwego do spraw transportu albo na podstawie wielokrotnego zagranicznego zezwolenia wydawanego przez Międzynarodowe Forum Transportowe, tzw. zezwolenia EKMT.

    Zagraniczny przewoźnik będzie zobowiązany dokonać zgłoszenia do rejestru SENT przed przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Zagraniczny przewoźnik będzie zobowiązany uzyskać numer referencyjny. To jest unikatowy identyfikator nadawany każdemu zgłoszeniu przewozu. Zgłoszenie będzie zawierało m.in. informacje o państwie załadunku i państwie rozładunku towaru, co pozwoli na określenie rodzaju wymaganego zezwolenia. Obowiązkowi zgłoszenia będzie podlegał także przewóz wykonywany przez przewoźników zagranicznych, który na mocy wiążących Polskę umów międzynarodowych o transporcie drogowym jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwoleń.

    Przewiduje się, że w przypadku braku zgłoszenia przewozu przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. W przypadku braku zgłoszenia do rejestru zgłoszeń powstanie obowiązek uzyskania przez przewoźnika zagranicznego nowego zezwolenia na dany przewóz. Za brak dopełnienia obowiązku zgłoszenia przewozu oraz wymogów z tym związanych przewiduje się kary pieniężne w wysokości 1500 zł w przypadku kierowcy oraz 10 tys. zł i 12 tys. zł w przypadku przedsiębiorcy. Jeszcze raz powtarzam, te kary dotyczą przewoźników z zagranicy, którzy muszą posiadać zezwolenie drogowe na wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo są z tego zezwolenia zwolnieni, ale powinni zgłosić ten przejazd.

    Kolejna kwestia, która została wtłoczona do projektu ustawy autopoprawką, dotyczy dostosowania polskich przepisów do rozwiązań przyjętych w pakiecie sankcji ustanowionych w odpowiedzi na zaostrzenie działań, jeśli chodzi o atak militarny Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.

    Kolejna kwestia dotyczy wprowadzenia zmian do ustawy o czasie pracy kierowców oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zmian polegających na przyznaniu pracodawcy prawa do ograniczenia kierowcy możliwości jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą pod warunkiem, że jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa w transporcie drogowym lub koniecznością przestrzegania przepisów socjalnych w transporcie drogowym, wyłączeniu z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne kwot stanowiących zwrot nieudokumentowanych kosztów poniesionych za korzystanie z urządzeń sanitarnych dla kierowców wykonujących zadania służbowe polegające na wykonywaniu przewozów drogowych.

    Szanowni Państwo! Tak w dużym skrócie przedstawiają się założenia projektu ustawy o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym. W pierwotnej wersji ten projekt był związany tylko i wyłącznie z wdrożeniem dyrektywy, o której mówiłem wcześniej, natomiast w trakcie prac nad tym dokumentem poszerzyliśmy go o te komponenty, które obniżają koszty funkcjonowania polskich firm transportowych, o te komponenty, które dotyczą ułatwień administracyjnych.

    Jestem przekonany, że nasze propozycje zostaną przyjęte przez Wysoką Izbę jako działania pozytywne. Przede wszystkim, to już wiem, są one bardzo pozytywnie oceniane przez branżę transportu drogowego, która oczekuje od nas tego, abyśmy, tak jak to zresztą robiliśmy w ostatnich latach, pozwalali jej na rozwój, nie ograniczali jej, nie potęgowali kosztów funkcjonowania firm transportowych, ale tworzyli takie otoczenie prawne, które pozwala na dalsze tak mocne i tak widoczne funkcjonowanie na rynku przewozów międzynarodowych. Bardzo proszę Wysoką Izbę o dalszą pracę nad tym projektem ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia