9. kadencja, 77. posiedzenie, 4. dzień (16-06-2023)

33. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3279 i 3372).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowne Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Drodzy Państwo! Z prawdziwą dumą chciałbym powiedzieć, że jest to jedna z najlepszych i najważniejszych ustaw w tej kadencji Sejmu, która służy transformacji energetycznej i rozwojowi odnawialnych źródeł energii w Polsce. Dziękuję wszystkim parlamentarzystom ze wszystkich opcji, którzy brali czynny udział w pracach legislacyjnych nad tym projektem ustawy w połączonych Komisjach: Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Praca była bardzo zgodna i wszyscy, nawet tutaj w wystąpieniach na sali plenarnej Wysokiej Izby, podkreślali, jak jest to ważna ustawa, ale także jak ona jest znakomicie przygotowana.

    Odpowiem w pewnym sensie także na pytania, m.in. pana posła Sławomira Neumanna czy też pana posła Suchonia z Polski 2050, dlaczego tak długo trwały prace nad tą ustawą. Proszę państwa, ponad rok trwały konsultacje publiczne. Ponad 1200 uwag spłynęło w ramach tych konsultacji. To zaowocowało znakomitym projektem ustawy. I to, że w trakcie drugiego czytania nie złożono poprawek, świadczy o tym, że ta ustawa odpowiada na oczekiwania zarówno wytwórców, przedsiębiorców, jak i odbiorców energii odnawialnej, przede wszystkim polskiego przemysłu, tych wszystkich, którzy oczekują na energię, która spowoduje, że dzisiaj polscy przedsiębiorcy będą bardziej konkurencyjni na rynkach europejskich, a nawet na rynkach światowych, bo świat stał się globalną wioską. Dzisiaj musimy konkurować w wielu obszarach na wielu rynkach, żeby sprzedawać jak najlepiej swoje towary i usługi.

    Warto zacząć od pewnego rodzaju porównania, o które prosiła pani poseł Teresa Pamuła w swoim pytaniu. Liczby nie kłamią. Fakty są takie, że w roku 2015 mieliśmy w Polsce około 7 GW mocy zainstalowanej w różnych technologiach OZE. Dzisiaj, drodzy państwo, przekroczyliśmy - to są dane z marca i kwietnia tego roku - 24,5 GW mocy zainstalowanej w różnych technologiach OZE. Ponadtrzykrotnie zwiększyliśmy w tym czasie moc zainstalowaną różnych technologii, ale królową polskiego OZE jest fotowoltaika. Tutaj chciałbym podkreślić, że w ciągu ostatnich 3,5 roku przyłączyliśmy do sieci elektroenergetycznej, proszę państwa, ponad 15 GW we wszystkich technologiach, w tym 13 GW, jeśli chodzi o fotowoltaikę. 9,5 GW to prosumenci. W roku 2015 mieliśmy 4 tys. prosumentów, dzisiaj zbliżamy się do 1300 tys. Od razu odpowiem na pytanie jednego z panów posłów, pana posła Ziejewskiego bodajże, jeśli dobrze zapisałem, o to, czy net-billing, czyli nowy system rozliczeń, zahamował rozwój instalacji prosumenckich. Nic bardziej mylnego. Odsyłam do danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych, Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Dystrybucji Energii Elektrycznej PTPiREE. Otóż, drodzy państwo, od kwietnia 2022 r. do teraz przyłączyliśmy w nowym systemie rozliczeń net-billing ponad 300 tys. nowych prosumentów.

    Net-billing jest bardziej bezpieczny dla systemu elektroenergetycznego, ale jest również sprawiedliwy społecznie i, co najważniejsze, opłacalny dla samych prosumentów. Mogę sam osobiście zaświadczyć, gdyż jestem prosumentem rozliczającym się w systemie net-billingu.

    Drodzy Państwo! Pozostałe ważne aspekty tej ustawy, ale także informacja dotycząca rozwoju OZE w Polsce.

    Chciałbym bardzo mocno podkreślić, że ostatnie 3,5 roku to historyczny, spektakularny, najlepszy czas w historii Polski w zakresie rozwoju odnawialnych źródeł energii. Jeżeli chodzi o energetykę wiatrową na lądzie, podwoiliśmy moc zainstalowaną: w 2015 r. - 4,9 GW, obecnie - ok. 9 GW, a kolejne są zakontraktowane w ramach aukcji OZE. To rząd Prawa i Sprawiedliwości wprowadził cały system zachęt i systemów wsparcia, pomocy publicznej, m.in. system aukcyjny kontraktowania nowych projektów zarówno w lądowej energetyce wiatrowej, jak i w morskiej energetyce wiatrowej, ale, proszę państwa, także w fotowoltaice. Dzięki temu zakontraktowaliśmy ponad 12 GW nowych projektów, z czego ok. 2 GW już jest wykonanych, a w ciągu najbliższych 2-3 lat ok. 10 GW zostanie wybudowanych. To są głównie duże, wielkoskalowe źródła wytwórcze - farmy fotowoltaiczne i farmy wiatrowe. Będzie temu sprzyjać także regulacja przyjęta w tym roku, związana z liberalizacją reguły 10H, czyli możliwością zbliżenia się do zabudowy mieszkaniowej na odległość nie mniejszą niż 700 m. Proszę państwa, zgodnie z aktualizacją założeń do polityki energetycznej Polski, o którą też było tutaj pytanie, do roku 2030 chcemy przekroczyć 50 GW mocy zainstalowanej w odnawialnych źródłach energii, a po roku 2030, w bliskim horyzoncie czasu, osiągnąć również zużycie energii brutto 50% właśnie z odnawialnych źródeł energii.

    Jeszcze raz chcę powrócić do fotowoltaiki. Zgodnie z raportem niezależnego think tanku, Instytutu Energetyki Odnawialnej, w ciągu ostatnich 2 lat rok po roku, za rok 2021, ale także za rok 2022, Polska osiągnęła drugie miejsce w Europie, po Republice Federalnej Niemiec, w zakresie przyrostu mocy zainstalowanej w fotowoltaice. To pokazuje, jak wielką dynamikę i jaki potencjał ma polski rynek w zakresie rozwoju tego sektora. To nie tylko firmy instalatorskie, które stworzyły 130 tys. miejsc pracy. Buduje się cały nowy przemysł, nowa gałąź gospodarki. Tylko w roku ubiegłym, roku 2022, wartość inwestycji w fotowoltaice w Polsce przekroczyła, uwaga, 19 mld zł. W tym roku, roku 2023, spodziewamy się przekroczyć nakłady inwestycyjne 20 mld zł. Proszę państwa, to jest nowy dział gospodarki. To jest sektor, który zasila nie tylko samych przedsiębiorców, ale i polskie PKB, szczególnie w tym trudnym okresie kryzysu energetycznego, także wywołanego wojną na Ukrainie, inflacji. To ten nowy, dynamiczny sektor spowodował, że polska gospodarka mogła nadal dynamicznie się rozwijać.

    Państwo wymieniali zalety tej ustawy, ale chciałbym jeszcze powiedzieć, że w tej ustawie oprócz implementacji dyrektywy RED II, szczególnie w obszarze zazielenienia ciepłownictwa i chłodnictwa, wprowadzenia reguł dotyczących gwarancji pochodzenia, ustanowienia krajowego punktu kontaktowego czy też uproszczenia procedur administracyjnych, m.in. umożliwienia budowy instalacji fotowoltaicznych o mocy 150 kW bez pozwolenia na budowę, bez zgłoszenia... To jest ważna informacja dla tych wszystkich, m.in. dla rolników, dla małych przedsiębiorców, którzy mogą na dachach swoich budynków gospodarczych wybudować dla potrzeb swojej działalności właśnie takie ważne źródło energii, zielonej energii, zmniejszając tym samym własne rachunki za energię elektryczną.

    Sami państwo posłowie z opozycji podkreślali zalety m.in. systemów wsparcia dla biometanu. Polskie rolnictwo, polski przemysł rolno-spożywczy, przetwórstwa rolno-spożywczego, ale także instalacje komunalne, biogazownie, które pracują w oparciu o oczyszczalnie ścieków czy też odgazowanie ze składowisk odpadów komunalnych, mają tak duży potencjał w zakresie oczyszczenia tego syngazu, biogazu do wytwarzania biometanu, że w perspektywie roku 2030 możemy, drodzy państwo, produkować ok. 8 mld m³ biometanu. Biometan to nic innego jak metan, jeśli chodzi o skład chemiczny. Metan ten, gaz ziemny, był importowany do Polski z zagranicy jeszcze do niedawna z kierunku wschodniego, z Rosji. Dzisiaj dzięki działaniom rządu Zjednoczonej Prawicy i poprzez dywersyfikację dostaw, terminal LNG w Świnoujściu, ale także budowę gazociągu Baltic Pipe uniezależniliśmy się od wschodniego kierunku dostaw. Ale możemy pójść dalej - możemy produkować z substratów krajowych zarówno w obszarze rolnictwa, jak i w obszarze komunalnym biometan, który będzie mógł być zatłaczany do systemu gazowego ogólnodostępnego, a także wykorzystywany w przemyśle, chociażby w firmach takich jak Orlen, PGNiG, cały koncern paliwowy.

    W tym momencie chciałbym odpowiedzieć na pytanie pana posła Jana Szopińskiego w zakresie biogazu. Dlaczego biogaz rolniczy zastępujemy biometanem? Otóż, proszę państwa, w kwestiach zachowania bezpieczeństwa całego systemu gazowniczego w Polsce, przesyłu, dystrybucji i odbioru gazu dla odbiorców końcowych, konieczne jest osiągnięcie parametrów technicznych, które będą powodować, że ten gaz jest po prostu bezpieczny w użytkowaniu. Biogaz jest gazem nieoczyszczonym i nie możemy go w takim kształcie, w takim składzie chemicznym, jaki uzyskujemy w biogazowni, zatłaczać do ogólnodostępnego systemu gazowniczego. Jest to dzisiaj niemożliwe, nie tylko w Polsce, ale także w innych krajach europejskich. Owszem, jest możliwość budowy autonomicznych, wyspowych systemów gazowniczych, gdzie taki biogaz jest dystrybuowany między np. producentem a jednym odbiorcą, który mógłby taki biogaz nieoczyszczony odbierać. Ale to są rozwiązania wyspowe, natomiast w zakresie ogólnego systemu gazowniczego, którym dzisiaj zarządza Polska Spółka Gazownictwa, musimy doprowadzić do oczyszczenia tego biogazu do poziomu biometanu i ten będzie mógł być zatłaczany do tego systemu. Ta ustawa daje takie możliwości, poza tym wprowadza cały system wsparcia, pomocy publicznej. Jest to uzgodnione także z Komisją Europejską, to są bardzo dobre przepisy. Jestem przekonany, że nie tylko prywatni przedsiębiorcy, ale również duże koncerny, takie jak Orlen, skorzystają na tych przepisach.

    Prosument lokatorski - państwo tutaj też chwalili te rozwiązania.

    Klastry energii i spółdzielnie energetyczne - proszę państwa, niesłychanie ważny aspekt polskiej energetyki, przeniesienie ciężaru bezpieczeństwa energetycznego na wymiar, na poziom lokalny. Oczywiście nie jesteśmy w stanie zabezpieczyć polskiego bezpieczeństwa energetycznego w 100%, produkując lokalnie energię elektryczną, ale w dużej mierze, bo taki jest plan, m.in. wynikający z polityki energetycznej Polski, jeżeli do roku 2030 powstanie w Polsce co najmniej 300 klastrów energii - tak wpisaliśmy właśnie w PEP 2040 - klastrów energii według przepisów, które są proponowane w tej ustawie. Czyli chodzi o impuls ekonomiczny do produkowania energii w klastrach energii, gdzie energia będzie zawsze, za każdym razem tańsza niż od krajowego systemu elektroenergetycznego. Poza tym tam jest cały system zachęt, zwolnień z opłaty OZE dystrybucyjnej i zmiennej, opłaty przesyłowej. To powoduje, że będzie to po prostu efektywne ekonomicznie dla producentów energii elektrycznej. Warunek, który wprowadzamy, obowiązek uczestnictwa gminy, jednostki samorządu terytorialnego w klastrze energii, powoduje, że te klastry będą bardziej, można powiedzieć, wiarygodne, ponieważ gmina jest jednostką, która ma duże zaufanie społeczne, ma także swoje zakłady budżetowe, jednostki, które będą wykorzystywać tę energię.

    Instalacje hybrydowe - o tym nie było mowy. Proszę państwa, wprowadzamy w tej ustawie elektrownię hybrydową OZE, która połączy kilka źródeł wytwarzania i która będzie współpracować z magazynem energii. Dzięki temu jesteśmy w stanie osiągnąć wyższy poziom zużycia energii. Dzisiaj niezależnie fotowoltaika, jeśli chodzi o capacity factor, to ok. 12%, w technologii wiatru na lądzie - ok. 25-30%, zaś w takiej instalacji hybrydowej możemy podnieść ten czas pracy nawet do 60%. To zbliża charakterystykę pracy do pracy bloków węglowych. Mam nadzieję, że ta technologia znajdzie duże zastosowanie.

    I morska energetyka wiatrowa. Pan poseł Artur Łącki pytał, kiedy zobaczymy morskie farmy wiatrowe, mówił, że to jest jakiś yeti. Nic bardziej mylnego. (Dzwonek) Zawierane są umowy...

    Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:

    Dziękuję, panie ministrze.

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska:

    ...podpisywane są kontrakty na dostawę turbin wiatrowych.

    Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:

    Dziękuję, panie ministrze.

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska:

    W roku 2025 i roku 2026...

    Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:

    Panie ministrze...

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska:

    ...rozpocznie się instalacja pierwszych turbin wiatrowych na Bałtyku. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia