9. kadencja, 77. posiedzenie, 4. dzień (16-06-2023)

32. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji Polityki Senioralnej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3321 i 3332).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dziękuję za tę dyskusję nad bardzo ważnymi zmianami odnośnie do uprawnień pracowniczych dotyczących emerytur pomostowych. Jeszcze raz dziękuję klubowi Prawo i Sprawiedliwość za złożenie projektu poselskiego, bo realizujemy bardzo ważny postulat, o który od lat zabiega strona związkowa, ale nie tylko, bo przecież to dotyczy też tych pracowników, którzy pracują w warunkach szczególnych i zabiegają o to, aby to uprawnienie im po prostu przywrócić.

    Warto tutaj przypomnieć - zwracam się do posłów Platformy Obywatelskiej i PSL-u, którzy wprowadzali emerytury pomostowe - że wcześniej była przed tym możliwość przechodzenia na emeryturę ze względu na warunki szczególne, a po zmianie z 1200 tys. osób uprawnionych zostało ok. 300 tys. Taka była ta zmiana. Stąd dzisiejsze rozwiązanie, które wprowadzamy, przywraca w jakimś zakresie możliwość przechodzenia na emerytury pomostowe w przypadku tych najtrudniejszych zawodów. Bardzo się cieszę, że ta nowelizacja jest, bo ona uprawni kolejne tysiące osób, które pracują w warunkach szczególnych, do przechodzenia na emeryturę pomostową.

    W takich liczbach bezwzględnych rocznie takich osób przechodzi na emeryturę pomostową ok. 8 tys., średniorocznie łącznie ponad 42 tys. osób. Mamy specjalny Fundusz Emerytur Pomostowych, ale on po prostu od samego początku się nie bilansuje, stąd też dofinansowanie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Środki, które w tym roku przeznaczymy na emerytury pomostowe, są na poziomie 2 mld zł i to są środki, które po prostu wydajemy w dobrym celu, aby wspomóc te osoby, które pracują w najtrudniejszych warunkach.

    Szacujemy, że po tej zmianie ok. 5 tys. osób rocznie więcej będzie miało możliwość przejścia na emerytury pomostowe. Przypomnę, że w tym zakresie, jeżeli ktoś spełnia te warunki, kobieta może przejść w wieku 55 lat, mężczyzna w wieku 60 lat do normalnego wieku emerytalnego, a później przechodzą już na emeryturę normalną.

    Średnia wysokość emerytur pomostowych jest na poziomie 4600 zł brutto, czyli tutaj to rozwiązanie też jest w miarę korzystne.

    Jeśli chodzi o ważną kwestię, o którą też państwo pytali, dotyczącą tych branż, zawodów, które nie są w załączniku do ustawy, to w tej chwili od wielu miesięcy toczymy w ramach Rady Dialogu Społecznego rozmowy w tym zakresie dotyczące weryfikacji tych załączników, ewentualnie dołożenia nowych grup, które mogłyby skorzystać z tego przywileju. Główną instytucją, która to analizuje, jest Centralny Instytut Ochrony Pracy, który to bada i przedstawia nam później wyniki tych badań, czy kolejne grupy powinny być dodane.

    Odniosę się też do dyskusji w ramach Rady Dialogu Społecznego. Wiele miesięcy dyskusji i niestety nie udało się wypracować kompromisu dotyczącego emerytur pomostowych, stąd też to działanie, które podjął związek zawodowy ˝Solidarność˝, i dzisiaj możemy realizować to porozumienie.

    Jeśli chodzi o inne rozwiązania, to oczywiście warto tutaj też wspomnieć o ochronie, bo ta ochrona dotyczy nie tylko działaczy związkowych, ale też szerszej grupy osób. Dotyczy ona kobiet w ciąży czy innych osób, które podlegają szczególnej ochronie. Dzisiaj im też zapewniamy możliwość szybszego dochodzenia uprawnień.

    Dzisiaj niestety poprzez to, że są takie rozwiązania, jest to mało skuteczne ze względu na to, że bądź to decyzje w sądach zapadają z opóźnieniem, bądź to niestety ten proces trwa długo. Stąd ludzie pozostają bez środków do życia. My tą zmianą zapewniamy możliwość, że sąd będzie mógł wydać zabezpieczenie. Również w poprawce, którą zgłosiła pani poseł Rusecka, to zabezpieczenie będzie mogło być wprowadzone już w tych sprawach, które w tej chwili się toczą. W tym zakresie też jeszcze doprecyzowujemy to rozwiązanie, aby osoby, które w tej chwili uczestniczą w tych procesach, mogły z tego rozwiązania skorzystać. Mamy nadzieję, że sądy będą korzystały z tego uprawnienia, które jest, ale i tak ostateczna decyzja w tych wszystkich zakresach będzie należała do sądu.

    Tak jak powiedziałem, dotyczy to nie tylko działaczy związkowych, ale też szerszej grupy, która jest chroniona, tak jak mówię, kobiet w ciąży czy matek, które wychowują małe dzieci, które też podlegają ochronie.

    Jeśli chodzi o tzw. limit, z którego mogą korzystać związki zawodowe, czyli pracownicy, którzy odprowadzają składki, ten roczny limit zwiększamy z 500 zł do 840 zł. Wynika to z tego, że po prostu przy wzroście przeciętnego wynagrodzenia do kwoty ponad 7100 zł też jest wzrost składek związkowych. Stąd, żeby pracownicy mogli sobie to odliczyć, ten limit jest podwyższony do 800 zł, czyli można to przeliczyć na składki, jakie są odprowadzane. Też warto o tym powiedzieć, bo padła tutaj informacja, że jest to zmiana z 300 zł do 840 zł. Ten wzrost jest z 500 zł do 840 zł.

    Rozwiązanie dotyczące ochrony działaczy wejdzie w życie od razu, po 30 dniach od dnia wejścia w życie ustawy. Inne rozwiązania wejdą w życie od 1 stycznia 2024 r.

    Była tutaj też dyskusja, poseł z Konfederacji pytał w kwestii emerytur. Jeszcze raz wyraźnie chcę podkreślić, że nie ma takiej możliwości, że po jednym dniu pracy otrzymuje się emeryturę minimalną w naszym kraju. Nie ma takiej możliwości i dementujemy to. Już wielokrotnie dementowaliśmy takie informacje. Nie ma takiej możliwości. Jeżeli ktoś by chciał z tego skorzystać, musi w Polsce zamieszkiwać, musi legalnie pracować i w ramach zabezpieczenia społecznego może korzystać ze środków, które są dostępne, również w innych krajach, w ramach zabezpieczenia społecznego. Ale nie ma możliwości, żeby ktoś po jednym dniu pracy otrzymywał emeryturę. Jest oczywiście w naszym systemie emerytalnym przewidziane, że osoba, która pracuje w Polsce, jeżeli pracuje w Polsce, oczywiście może nabyć też prawo do emerytury minimalnej. Przypomnę, że w naszym kraju jest to 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, czyli jeżeli obywatele Ukrainy tyle lat przepracują u nas, w Polsce, mogą skorzystać z emerytury minimalnej.

    Było pytanie o tzw. rekompensaty. Jeszcze raz z tej mównicy o tym mówię. Nikt nie został pozbawiony rekompensat. Osoby, które są uprawnione, te rekompensaty otrzymują i będą dalej otrzymywać. Zmiana, którą wprowadziliśmy, była tylko zmianą techniczną. Ona nie powoduje, że osoby tracą prawo do rekompensat. To tyle wyjaśnień dotyczących samej ustawy. Bardzo się cieszę...

    (Poseł Ewa Kołodziej: A co z poprawką Joanny Frydrych?)

    Nie widzę poprawki, trudno się odnieść do poprawki, której nie widzę. Oczywiście będziemy na posiedzeniu komisji ją rozstrzygać i komisja podejmie decyzję.

    To tyle, jeśli chodzi o te wyjaśnienia. Warto też jeszcze tutaj podkreślić, że w ramach porozumienia ˝Solidarności˝ z rządem są jeszcze inne rozwiązania. Dzisiaj o nich będziemy mówić przy okazji ustawy okołobudżetowej, czyli wzrost środków umożliwiający wykorzystanie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

    Mamy też dobrą informację dla pracowników domów pomocy społecznej: od kwietnia będzie wsparcie w kwocie 600 zł na pracownika, które też wspomoże pracowników, choć są to przecież pracownicy samorządowi, ale dzięki naszym działaniom również uzyskają wsparcie.

    No i oczywiście wsparcie dla sfery budżetowej, o którym też dzisiaj będziemy mówić przy okazji zmiany ustawy budżetowej. Czyli samo porozumienie jest bardzo korzystne, pomaga naszym pracownikom i bez względu na opcję polityczną wszyscy z tego rozwiązania skorzystają. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia