9. kadencja, 78. posiedzenie, 1. dzień (06-07-2023)
14. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3429).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Janusz Kowalski:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam wielki zaszczyt w imieniu pana wiceministra Rafała Romanowskiego, który prowadził prace nad tym projektem, przedstawić uzasadnienie tej bardzo ważnej zmiany legislacyjnej, zmiany ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw.
Zmiana to o tyle oczekiwana, że również uwzględniająca uwagi środowisk rolniczych, m.in. NSZZ ˝Solidarność˝ Rolników Indywidualnych, rolników, którzy protestowali w Szczecinie. To jest dowód na to, tak jak mówił minister Robert Telus, że rząd Prawa i Sprawiedliwości dotrzymuje słowa, wsłuchuje się w głosy rolników. Ta bardzo ważna zmiana, można ją określić w dziewięciu głównych konkretach. Oczywiście te konkrety, które wybrałem, nie wyczerpują całości tak ważnej ustawy, która zmienia kilka ustaw, po pierwsze, ustawę o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego, ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa, Kodeks cywilny i ustawę o lasach.
Przedstawię dziewięć konkretów z tej ustawy przygotowanej przez pana wiceministra Rafała Romanowskiego. Po pierwsze, ułatwienie wydzierżawiania gruntów na cele związane z pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych. OZE to przede wszystkim obszary wiejskie, a więc nieruchomości najniższych klas bonitacyjnych, klasa VI i klasa VIz będą mogły być wydzierżawiane na cele budowy OZE. Projekt przewiduje rozszerzenie katalogu nieruchomości zasobu własności rolnej Skarbu Państwa wyłączonych spod działania podstawowej zasady zagospodarowania nieruchomościami rolnymi zasobu, tj. zasady mówiącej, że są one rozdysponowywane w pierwszej kolejności w drodze wydzierżawienia albo sprzedaży na powiększenie lub utworzenie gospodarstw rodzinnych. Temu wyłączeniu podlegać będą dodatkowo nieruchomości rolne, w skład których wchodzi co najmniej 70% nieużytków lub użytków rolnych klasy VI i VIz wydzierżawianych na cele związane z pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych i znajdujących się poza granicami obszarów, na których utworzono, ustanowiono lub wyznaczono formy ochrony przyrody. To po pierwsze.
Konkret numer dwa: usprawnienie przekazywania gruntów Lasom Państwowym. Nieruchomości na Lasy będą przekazywane w prosty sposób w drodze umowy zamiast obecnie skomplikowanej procedury.Projekt przewiduje umożliwienie Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa przekazywania w drodze umowy Lasom Państwowym gruntów z przeznaczeniem na lasy oraz rozszerzenie tej możliwości o grunty przeznaczane na potrzeby gospodarki leśnej, na których nie jest możliwe prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej. Dotychczas grunty przekazywane były Lasom Państwowym w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego starostę na wniosek Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Rozwiązanie to wpisuje się w działania na rzecz zmniejszenia ryzyka występowania negatywnych zjawisk związanych z niedoborem wody w środowisku przez zwiększenie areału obszarów leśnych, które zatrzymują wodę. Las ma wyjątkową zdolność magazynowania wody, gdy jest jej nadmiar, i oddawania jej w okresach suchych. Projektowane rozwiązania wpisują się w działania zmierzające do zwiększenia retencji wód na obszarach administrowanych przez Lasy Państwowe powiązane z realizacją założeń krajowego programu zwiększania lesistości na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa.
Konkret nr 3 to pomoc finansowa dla jednostek samorządu terytorialnego. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa będzie mógł udzielać bezzwrotnej pomocy finansowej na budowę, remont czy rozbudowę dróg. Projekt przygotowany w ministerstwie rolnictwa zakłada, że KOWR będzie mógł udzielać bezzwrotnej pomocy finansowej na budowę, remont lub przebudowę dróg na nieruchomościach przekazywanych przez KOWR na rzecz jednostek samorządu terytorialnego.
Konkret nr 4 to możliwość oddłużenia osób prowadzących gospodarstwa rolne. Rolnik będzie mógł w zamian za spłatę zadłużenia przekazać KOWR własność swojej nieruchomości i jednocześnie dalej ją uprawiać jako dzierżawca. Jak ten mechanizm ma być realizowany w praktyce? Projekt przewiduje zapewnienie dalszej nieprzerwanej możliwości prowadzenia działalności rolniczej przez osoby fizyczne lub prawne prowadzące gospodarstwo rolne przez umożliwienie nabycia przez KOWR nieruchomości rolnej będącej ich własnością i spłaty przez KOWR w całości lub części ich zobowiązań powstałych w związku z wykonywaną działalnością rolniczą, a następnie umożliwienie zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości, która weszła w skład zasobu własności rolnej Skarbu Państwa, z jej dotychczasowym właścicielem bez obowiązku przeprowadzania przetargu.
Konkret nr 5, czyli ułatwienia w spłacie zobowiązań wobec Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Ten postulat bardzo często był przez stronę społeczną, przez rolników podnoszony, m.in. rolników ze Szczecina i NSZZ ˝Solidarność˝ Rolników Indywidualnych. Chodzi o przedłużenie okresu spłaty należności rolników wobec KOWR i wprowadzenie mechanizmu zapobiegającego kumulowaniu się rat na koniec okresu spłaty. Projekt przewiduje wprowadzenie mechanizmu,sil na podstawie którego po dokonaniu odroczenia spłaty należności określony w umowie termin całkowitej spłaty należności będzie mógł zostać wydłużony o ten sam okres, na który udzielono odroczenia. W tym przypadku okres ten nie będzie mógł być jednak dłuższy niż 25 lat. Dotychczas było to 15 lat.
Konkret nr 6, czyli zmniejszenie wpływu wahających się cen pszenicy na wysokość czynszu dzierżawnego. Chcemy zmienić sposób liczenia czynszu dzierżawnego KOWR, dzięki czemu gwałtowane skoki cen pszenicy nie będą skutkowały gwałtownym wzrostem czynszu. Projekt przygotowany przez pana ministra Rafała Romanowskiego przewiduje, że należność z tytułu czynszu dzierżawnego za nieruchomości wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa określanego w umowie jako równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy ustalana ma być teraz na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy za 11 kwartałów poprzedzających termin płatności czynszu. Obecnie jest na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy w półroczu roku kalendarzowego poprzedzającego termin płatności czynszu. To był jeden z bardzo ważnych postulatów rolników w trakcie rozmów z panem ministrem Robertem Telusem.
Konkret nr 7 jest bardzo ważny z punktu widzenia realizowanej w sposób profesjonalny polityki przez pana ministra Mariusza Błaszczaka, szefa resortu obrony. Chodzi o umożliwienie przekazywania nieruchomości na potrzeby związane z zakwaterowaniem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej KOWR będzie mógł przekazywać nieruchomości również na potrzeby Sił Zbrojnych. Projekt Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje wprowadzenie regulacji umożliwiającej nieodpłatne przekazywanie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa na wniosek prezesa Agencji Mienia Wojskowego nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa powierzonych Agencji Mienia Wojskowego na potrzeby związane z zakwaterowaniem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Konkret nr 8 to ułatwienia w obrocie nieruchomościami rolnymi na rynku prywatnym. Projekt ustawy przewiduje wyłączenie stosowania przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w stosunku do nieruchomości rolnych, w których powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza niż 0,3 ha, zamiast, jak obecnie, do nieruchomości rolnych o powierzchni do 0,3 ha bez względu na powierzchnię użytków rolnych.
Konkret nr 9 - więcej ziemi dla gospodarstw rodzinnych. KOWR będzie miał pierwszeństwo w pierwokupie nieruchomości rolnych po to, by móc je później przeznaczyć na powiększenie gospodarstw rodzinnych. Projekt przewiduje wprowadzenie pierwszeństwa dla Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa do wykonywania prawa pierwokupu w przypadku zbiegu tego uprawnienia określonego w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego z prawem pierwokupu określonym w przepisach odrębnych. Grunty rolne będą następnie rozdysponowywane w pierwszej kolejności na utworzenie bądź powiększenie gospodarstw rodzinnych.
Szanowni Państwo! Wiele z tych przepisów, które powstawały w ciągu ostatniego roku pod nadzorem pana ministra Rafała Romanowskiego, jest również przedmiotem i była przedmiotem rozmów z rolnikami i ze Szczecina, i z NSZZ ˝Solidarność˝ Rolników Indywidualnych, i ze wszystkich innych organizacji społecznych. Bardzo serdecznie za ten dialog w imieniu pana ministra Roberta Telusa dziękuję. Ufamy, że ta ustawa zyska poparcie wszystkich 460 posłów, ponieważ jest ważna dla polskiego rolnictwa. Serdecznie dziękuję.
Przebieg posiedzenia