9. kadencja, 78. posiedzenie, 1. dzień (06-07-2023)

4. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku (druk nr 3381).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Artur Soboń:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mamy dzisiaj rzeczywiście przyjemność przedstawić Wysokiej Izbie projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku.

    Celem tego projektu, on jest naprawdę kompleksowym, dużym projektem, jest zwiększenie ochrony klientów instytucji finansowych oraz wzmocnienie odporności i stabilności rynku finansowego, a także rozwój naszego polskiego rynku finansowego, aby służył budowie gospodarki i przekładał oszczędności Polaków na inwestycje, budując polski kapitał.

    Projekt realizuje postulaty, które zapisaliśmy w Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego przyjętej przez Radę Ministrów 1 października 2019 r., która jest realizacją ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. Zrealizowanie tego projektu, wypełnienie tych zapisów, które przedstawiamy dzisiaj w Wysokiej Izbie, oznaczałoby faktyczną realizację Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego. Jednocześnie projekt eliminuje dla Polaków bariery dostępu do rynku finansowego oraz zwiększa poziom cyfryzacji zadań realizowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, w szczególności obowiązków nadzorczych komisji.

    Projekt ustawy zakłada wprowadzenie zmian w ustawach regulujących wykonywanie działalności przez podmioty rynku finansowego, w szczególności banki, fundusze inwestycyjne, firmy inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń i reasekuracji, krajowe instytucje płatnicze, a także spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. W sumie jest to nowelizacja 32 ustaw, które wymagają zmian legislacyjnych. Oprócz kompleksowych i przekrojowych zmian w ustawach sektorowych dotyczących rynku finansowego wprowadza również zmiany m.in. w tak dużych i istotnych z punktu widzenia tego rynku ustawach jak ustawa o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym czy w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

    Zaproponowane w projekcie ustawy zmiany są podyktowane obserwacją zmian, które zachodzą na rynkach finansowych. Te działania służą temu, aby realizować cele tego rynku finansowego - cele rozwojowe, cele zapisane, tak jak powiedziałem, w Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego - i budować zaufanie inwestorów indywidualnych do tego rynku. Jestem głęboko przekonany, że nasz rynek kapitałowy, z którego jesteśmy dumni, bo udało się zbudować naprawdę solidne podstawy, ma dzisiaj coś, co nazwałbym takim sufitem, który jest nad nami i który przez przyjęcie tych przepisów umożliwi nam wejście na jeszcze wyższy poziom rozwoju tego rynku.

    Pogrupowałbym kilka kluczowych kwestii, które w tym projekcie zostały zapisane, na trzy obszary. Po pierwsze, są to ramy regulacyjne właśnie dla rynku finansowego i tutaj chciałbym wskazać na uproszczenie wymogów regulacyjnych w przypadku funduszy inwestycyjnych pasywnych, czyli tzw. ETF-ów, które dzisiaj na rozwiniętych rynkach, np. na rynku amerykańskim, stanowią już połowę wszystkich funduszy i są bardzo atrakcyjną z punktu widzenia klientów formą inwestowania, bo są, po pierwsze, transparentne, po drugie, ich koszty są niskie.

    Kolejnym elementem są obligacje transformacyjne, które umożliwią finansowanie projektów wspierających zrównoważony rozwój kraju. Taki instrument na pewno przy wyzwaniach związanych z polską transformacją pozwoli na pozyskiwanie w ten sposób kapitału.

    Następna kwestia to usunięcie przypadków tzw. gold-platingu, czyli sytuacji, w której wdrożenie tych przepisów unijnych - a umówmy się, że na rynku kapitałowym są to przede wszystkim przepisy europejskie - finalnie oznaczało jeszcze bardziej restrykcyjne w polskim prawie rozwiązania niż te, które są konieczne, i tego typu przypadki zostały wyeliminowane, tak aby nasz rynek kapitałowy był rynkiem konkurencyjnym na takim poziomie jak Niemcy czy Francja.

    Przeszczepiamy coś, co wydaje mi się w tym projekcie ważne - mam nadzieję, że dla Wysokiej Izby też - czyli instytucję znaną z prawa podatkowego, instytucję czynnego żalu, w której ten, który jest zainteresowany skorzystaniem z tego trybu, sam zgłosi fakt nieprawidłowości do Komisji Nadzoru Finansowego, co w drodze dialogu z komisją może być potraktowane jako podstawa do nałożenia mniejszej kary czy uzgodnienia tej kwestii z KNF.

    Wreszcie zmiany dotyczące outsourcingu i podoutsourcingu bankowego. W sytuacji, w których nasze banki chcą i korzystają - bo jesteśmy tutaj rzeczywiście w awangardzie - z nowoczesnych, najnowocześniejszych rozwiązań technologicznych, często takich rozwiązań, które można pozyskać nie tylko na rynku poza bankiem, ale u takich podmiotów, które są nowymi podmiotami, start-upami i podmiotami całkowicie innowacyjnymi, tego typu ułatwienie, czyli brak zezwolenia KNF-u, w tym projekcie wprowadzamy.

    Drugi obszar to obszar ochrony klienta instytucji finansowych. To jest zawsze z punktu widzenia państwa priorytet, dla nas też, dlatego w tym projekcie jest to sprawa zasadnicza. Tutaj zwrócę uwagę na kilka kwestii.

    Po pierwsze, ograniczenie możliwości oferowania obligacji korporacyjnych wśród klientów detalicznych poza rynkiem regulowanym, alternatywnym systemem obrotu oraz platformami finansowania społecznościowego poprzez wprowadzenie, uwaga, minimalnej wartości nominalnej takich obligacji - określiliśmy ją na 40 tys. euro lub oczywiście równowartość tej kwoty w polskich złotych - a także wprowadzenie obowiązku sprzedaży obligacji klientom detalicznym wyłącznie za pośrednictwem firm inwestycyjnych.

    Ograniczamy możliwość wprowadzania praw uczestnictwa alternatywnych spółek inwestycyjnych do obrotu wśród osób fizycznych będących inwestorami profesjonalnymi oraz wprowadzamy zakaz zaciągania przez takie spółki pożyczek od osób fizycznych.

    Wprowadzamy także przepis ograniczający powoływanie się na autorytet czy wykorzystywanie autorytetu Komisji Nadzoru Finansowego w celu pozyskiwania klientów. Mamy dzisiaj tego typu sytuację, że podmioty, które mają agresywne czy ryzykowne produkty finansowe, wykorzystują taki czy inny rejestr, który istnieje w KNF, do tego, aby prezentować się przed klientami jako firmy, które są jakoś regulowane i dzięki temu bezpieczniejsze. Tego typu wprowadzanie klientów w błąd zostanie wyeliminowane.

    Kolejnym elementem, na który bym tutaj zwrócił państwa uwagę, jest zapewnienie organowi nadzoru nad dostawcami usług płatniczych instrumentów, które umożliwiają efektywny nadzór w celu ochrony użytkowników i zapewnienia zgodności działalności dostawców z przepisami prawa, w tym wprowadzenie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy na przykład poprzez kryptowaluty.

    Następny element, który tutaj wprowadzamy, to uzupełnienie obowiązku informacyjnego realizowanego przez zakłady ubezpieczeń w przypadku wyczerpywania się sumy gwarancyjnej o informację na temat przysługujących niektórym rentobiorcom nowych uprawnień - możliwości zgłoszenia do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego roszczeń o wypłatę renty.

    Wreszcie wprowadzenie dla Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego obowiązku informacyjnego wobec osób poszkodowanych i uprawnionych o możliwości wyczerpania się określonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej.

    Trzeci, ostatni obszar w tym projekcie, który chciałbym podkreślić, na który chciałbym zwrócić uwagę Wysokiej Izby, to generalnie wzmocnienie odporności i zwiększenie stabilności systemu finansowego. Jesteśmy dzisiaj po doświadczeniach obserwowanych w innych państwach, na innych rynkach i tego typu bodźce, które dzisiaj będą polski system finansowy czynić jeszcze bardziej odpornym, jeszcze bardziej stabilnym, są czymś, co z całą pewnością jest pożądane. Tutaj chciałbym podkreślić między innymi umocowanie Komisji Nadzoru Finansowego, jeśli chodzi o szybkie zastosowanie żądania blokady rachunku w przypadku uzasadnionego podejrzenia przestępstwa związanego z wykorzystaniem informacji poufnej. Nie chcę tutaj odwołać się do przykładów, ale jak państwo śledzą to, co się dzieje w naszym kraju, o czym wie opinia publiczna, to na pewno w głowie takie przykłady sobie państwo odnajdują.

    Wreszcie chciałbym zwrócić uwagę na lokaty strukturyzowane, czyli zapewnienie efektywności monitorowania tego rynku poprzez określenie dokładnego zakresu nadzoru i wprowadzenie obowiązku sprawozdawczego dla banków rekomendujących, oferujących lub umożliwiających zawarcie umowy dotyczącej lokaty strukturyzowanej, lokaty, która siłą rzeczy jest mniej bezpieczna, bardziej ryzykowna niż tradycyjna lokata, ponieważ jest powiązana z wartością np. złota czy innych produktów.

    To są kwestie, co do których chciałbym, żeby one wybrzmiały. Oczywiście jeśli Wysoka Izba będzie miała w pierwszym czytaniu, tutaj, na sali plenarnej, pytania, to bardzo chętnie na te pytania odpowiem. Liczę na wsparcie przez całą Izbę tego obszernego, rzeczywiście sporego projektu, skądinąd poprzedzonego wieloletnią pracą, bo to nie jest projekt, który napisaliśmy miesiąc temu, on był naprawdę poprzedzony konsultacjami z rynkiem i długą analizą. Jest to projekt, który z jednej strony służy rozwojowi, stabilizacji rynku kapitałowego i daje Polakom, klientom nowe instrumenty, tak aby tutaj, w Polsce, rynki tego typu instrumentów, jak właśnie np. ETF, mogły się rozwijać, a z drugiej strony tworzy odpowiednie narzędzia służące ochronie tych klientów, tak aby Polacy efektywnie i bezpiecznie zamieniali swoje oszczędności na inwestycje. Bardzo dziękuję.

Przebieg posiedzenia