9. kadencja, 78. posiedzenie, 2. dzień (07-07-2023)

Oświadczenia.

Poseł Anna Dąbrowska-Banaszek:

    Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! 11 lipca 1943 r. ukraińscy nacjonaliści zaatakowali Polaków w 99 miejscowościach przedwojennego województwa wołyńskiego na Kresach, wtedy zajętych już przez niemiecką III Rzeszę. W latach 1943-1945 na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej ukraińscy nacjonaliści wymordowali od 80 do 120 tys. Polaków.

    Precyzyjna liczba ofiar nie jest możliwa do ustalenia. Celem zbrodniarzy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii było wyniszczenie polskiego narodu na terenach, które uznawali za ukraińskie. W konsekwencji planowego ludobójstwa kilkaset tysięcy Polaków, ratując się przed okrutnie zadawaną śmiercią, torturami i okaleczeniem, uciekło z tych terenów.

    Dla upamiętnienia dnia 11 lipca 1943 r., nazywanego ˝krwawą niedzielą˝, co roku obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów.

    ˝Nie o zemstę, lecz o pamięć wołają ofiary˝ - głosi napis na pomniku ofiar ukraińskich nacjonalistów (Dzwonek) na krakowskim cmentarzu Rakowickim. W latach PRL-u starano się o tej zbrodni nie mówić. Dopiero w 2013 r., w 70. rocznicę tej zbrodni, nastąpiło przełamanie w polityce państwowej. Dzisiaj jesteśmy w przededniu obchodów kolejnej okrągłej, 80. rocznicy ˝krwawej niedzieli˝. Potomkowie ofiar wciąż czekają na ekshumację i godziwy pochówek swoich bliskich. My, Polacy, jesteśmy to im winni. Dziś na nas, posłach Rzeczypospolitej Polskiej, spoczywa obowiązek zabiegania o to. Nie możemy o tym milczeć.

    W moim rodzinnym mieście, Chełmie, będziemy uczestniczyć w wyjątkowych uroczystościach upamiętniających tamte dni i wydarzenia. W dniach 8-9 oraz 11 lipca odbędą się spotkania, wykłady, koncerty, projekcje filmów, zostanie przedstawiona przygotowana wizualizacja centrum - instytutu jedność i pojednanie, Muzeum Rzezi Wołyńskiej, którego powstanie zapowiedzieli prezydent Polski Andrzej Duda i prezydent Chełma Jakub Banaszek, podpisując list intencyjny w tej sprawie w 2020 r. Budowa tego centrum została wpisana na listę zaplanowanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego obiektów pod numerem 44. Wierzę, że uda się sfinalizować budowę tego centrum, by mogło być miejscem w godziwy sposób upamiętniającym tamte wydarzenia i ludzi, którzy zginęli.

    Wszystkich serdecznie zapraszam do Chełma - obecnie na przygotowane uroczystości, w przyszłości do wybudowanego instytutu. Pamiętamy.

Przebieg posiedzenia