9. kadencja, 79. posiedzenie, 2. dzień (12-07-2023)
17. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Artur Soboń:
Szanowna Pani Marszałek! Bardzo dziękuję, pani poseł, za to pytanie. Rzeczywiście zasadniczą stawką podstawową na produkty spożywcze jest stawka 5-procentowa. Natomiast w związku z osłonami w ramach tzw. tarczy antyinflacyjnej wprowadziliśmy zerową stawkę VAT-u, m.in. na żywność. Zerowa stawka została utrzymana w roku 2023. Będziemy w kolejnych latach oceniać skuteczność tego instrumentu i podejmować w tym zakresie decyzje.
Co do produktów, które objęte są zerową stawką, to warto wskazać na takie przykłady jak mięso, przetwory z mięsa, ryby, przetwory z ryb, tłuszcze zwierzęce i roślinne, jaja i produkty mleczarskie, miód, warzywa, owoce, orzechy, przetwory ze zboża, mleka, mąki, w tym pieczywo i pieczywo cukiernicze, preparaty do żywienia niemowląt, w tym mleko początkowe, preparaty do dalszego żywienia niemowląt, w tym mleko następne, mleko modyfikowane, dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia oraz niektóre napoje owocowe i warzywne.
Oczywiście zerowa stawka VAT ma swoje konsekwencje fiskalne. Jeśli spojrzymy na obniżenie wpływów do budżetu państwa w roku 2022, będzie to kwota wynosząca 8,5 mld zł. W I półroczu tego roku skutki budżetowe w dochodach budżetu państwa to jest nieco ponad 6 mld. Szacujemy, że w II półroczu, czyli w bieżącym półroczu, dla budżetu ubytek, który będzie wynikał z zerowej stawki VAT, to będzie kwota wynosząca nieco ponad 5 mld zł. Ma to więc swoje fundamentalne znaczenie z punktu widzenia konsumentów, z punktu widzenia Polaków, ponieważ w koszyku zakupowym wydatki na żywność stanowią przeciętnie 27% naszych wszystkich wydatków i oczywiście one są tym większe, im mniej zamożna jest dana rodzina. Im bardziej zamożna, tym udział wydatków na żywność jest oczywiście mniejszy. Stąd też tego typu interwencja w postaci zerowej stawki VAT jest czymś, co skutkuje korzyścią dla wszystkich, ale przede wszystkim dla osób najsłabiej sytuowanych, dla tych, dla których wydatki na żywność są istotną pozycją, nawet 1/4 wszystkich wydatków, które dana rodzina realizuje.
Ma to również swoje znaczenie z punktu widzenia odczytów inflacyjnych. My szacowaliśmy, że sama żywność to jest 0,5 punktu procentowego mniej średniorocznej inflacji. Według GUS m.in. dzięki obniżce VAT na podstawowe produkty żywnościowe ceny żywności w lutym spadły o 1 punkt procentowy. Zakładamy, że dzięki temu o 0,3-0,5 punktu procentowego inflacja była mniejsza. Jeśli chodzi o bezpośrednie wydatki i o to, jak to wygląda przeciętnie w odniesieniu do kiszeni rodziny, gospodarstwa domowego, to w roku 2022 taka korzyść dla gospodarstwa domowego wynosiła średnio 628 zł.
Dodatkowo chcę powiedzieć, że to, że w ogóle możemy dzisiaj wprowadzić zerową stawkę VAT na żywność, pani poseł, jest czymś, co jest ogromną zasługą pana premiera Mateusza Morawieckiego, ponieważ stawki VAT są częścią zharmonizowanej polityki europejskiej, czyli to, w jakim zakresie dane państwa mogą stosować obniżone stawki, wynika z dyrektywy, jest częścią wspólnej polityki na rynku europejskim. Polska zabiegała o to, aby była możliwość zerowej stawki VAT na żywność i dzisiaj taka możliwość została do dyrektywy VAT-owskiej wpisana, i Polska z tej możliwości korzysta. Poza Polską korzystają z takiej możliwości tylko trzy państwa Unii Europejskiej, więc Polska jest jednym z czterech państw, które korzysta z możliwości zerowej stawki VAT.
Chcę też powiedzieć, bo bardzo często w debacie mówimy generalnie o wysokości VAT-u także na inne produkty i usługi, że my poprzez obniżone stawki 0%, 5% i 8% jesteśmy wśród pięciu państw, które w największym stopniu korzystają z tych dobrodziejstw, jakimi są właśnie obniżone stawki. Zerowa stawka, tak jak na żywność, obowiązuje dla 44 grup produktów i usług, 5-procentowa dla sześciu, a 8-procentowa dla 76 grup towarowych i usługowych. To w praktyce sprawia, że średnia ważona VAT-u w Polsce dzisiaj to jest dokładnie 16,85%, co jest konkurencyjną stawką wobec stawek w innych państwach OECD czy Unii Europejskiej. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia