9. kadencja, 79. posiedzenie, 2. dzień (12-07-2023)
21. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Polityki Senioralnej oraz Komisji Zdrowia o przedstawionym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekcie ustawy o szczególnej opiece geriatrycznej (druki nr 3382 i 3489).
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka:
Szanowna Pani Marszałek! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Na wstępie chciałam bardzo podziękować za dotychczasowe prace nad prezydencką inicjatywą, za odbyte pierwsze czytanie i rozpatrzenie wczoraj projektu przez połączone komisje. Chciałam powiedzieć, że kiedy ten projekt był przygotowywany w Kancelarii Prezydenta, to oprócz ekspertów, którzy byli obecni również wczoraj, podczas posiedzenia połączonych komisji - był to projekt opracowany w pełnej współpracy z Ministerstwem Zdrowia, za co panu ministrowi Krasce serdecznie dziękuję - byli w to włączeni eksperci Narodowego Funduszu Zdrowia, eksperci z dziedziny geriatrii, jak również samorządy i przedstawiciele strony społecznej.
To niezwykle ważny projekt, co zresztą wybrzmiało w wypowiedziach państwa posłów reprezentujących wszystkie kluby i koła poselskie. Faktycznie jego podstawą jest zobowiązanie organów państwa do szczególnej opieki m.in. nad osobami starszymi, co wynika wprost z art. 68 ust. 3 konstytucji. To ustawa dzisiaj ważna dla wielu milionów Polaków, ale też rozpisana na kolejne lata, tak naprawdę istotna dla każdej polskiej rodziny. Tak jak mówiłam, bardzo cieszy poparcie dla tego projektu ze strony całej sceny politycznej - pozwalam sobie w tym miejscu liczyć na to, że stanie się on jak najszybciej obowiązującą ustawą.
Przechodząc do konkretnych zagadnień i pytań państwa posłów - to, co przebijało w wypowiedziach szczególnie państwa posłów z Koalicji czy z Lewicy, to takie przeświadczenie, jakby problemy w polskiej geriatrii zaczęły się 8 lat temu. Państwo bardzo chętnie przywołują raport NIK-u, natomiast zapominają o raporcie NIK-u z kwietnia 2015 r., który rozpoczyna się zdaniem, że w Polsce nie ma systemu opieki nad osobami starszymi - taka jest konkluzja. Dzisiaj to nie jest absolutnie cel inicjatywy pana prezydenta, żeby teraz szukać, wskazywać winnych, tylko żeby położyć na stole, oddać w ręce państwa posłów projekt, który - w perspektywie, nikt tego nie ukrywa, kilku lat - będzie remedium dla tej sytuacji i przy - tego też nikt nie ukrywa - dużej współpracy wielu organów państwa będą to ramy prawne dla zbudowania prawdziwej opieki geriatrycznej w Polsce. Ale nie można tego projektu widzieć przecież w oderwaniu od tych mechanizmów, które dzisiaj są. Jest to pewnego rodzaju dodatkowy moduł, oprócz tych oddziałów, które dzisiaj funkcjonują, oprócz lekarzy, którzy dzisiaj funkcjonują - przecież nie jesteśmy w żadnej próżni.
Te wyzwania, które stoją tak naprawdę przed wszystkimi władzami, to oczywiście kwestia starzenia się społeczeństwa, to bez wątpienia kwestia braku lekarzy. Tego nikt nie ukrywa, był to jeden z ważniejszych elementów naszej dyskusji tutaj, patrzę w stronę pani przewodniczącej, podczas pracy połączonych komisji. Proszę państwa, już dzisiaj geriatria jest priorytetową specjalizacją, ale przecież nie ma żadnych mechanizmów do tego, aby zmusić czy nawet w jakiś bardziej mocny sposób nakłaniać młodych lekarzy do wybierania tej specjalizacji. Natomiast bez wątpienia stworzenie infrastruktury, stworzenie siatki centrów - te wszystkie rozwiązania, które pan prezydent proponuje, bez wątpienia należy postrzegać jako zachętę dla młodych lekarzy, bo będą widzieli swoją drogę. Oprócz tych czynników społecznych wynikających ze starzenia się społeczeństwa będą widzieli, że mają gdzie pracować, że będą nakłady na infrastrukturę, że będzie to wszystko bardziej sformalizowane i że też łatwiej będzie - taki jest bez wątpienia cel tej ustawy - wybierać tę specjalizację.
Co do kwestii infrastruktury - zaraz wrócę jeszcze do kwestii finansowania, bo to też był jeden z istotniejszych elementów pytań państwa posłów - to przecież już dzisiaj w gestii powiatów jest infrastruktura, natomiast omawiany dzisiaj projekt zapewnia bardzo poważny mechanizm w postaci możliwości ubiegania się o dofinansowanie, i to w wysokości do 100% z Funduszu Medycznego. Więc absolutnie nieprawdziwe są tezy o tym, że nie jest zapewnione prawidłowe finansowanie dla tego projektu.
Ten projekt wpisuje w popieraną przez pana prezydenta, kreowaną przez pana prezydenta szeroko rozumianą politykę prorodzinną, w tym momencie nastawioną na osoby starsze. Wspominane dzisiaj były programy lekowe, ustawy, nad którymi państwo posłowie pracowali, chociażby dotyczące strategii onkologicznej - tutaj jest całe spektrum rozwiązań.
Kwestia, która - mam wrażenie - budziła największe, merytoryczne wątpliwości, to kwestia zaproponowanego w projekcie wieku, ustawionego na poziomie 75 lat. W żaden sposób z takiego czysto prawnego punktu widzenia nie ma tutaj mowy o żadnej dyskryminacji, kryterium jest w 100% obiektywne. Dane, którymi kancelaria dysponuje, pokazują, że w 2020 r. w Polsce mężczyzn powyżej 75. roku życia było 900 tys., kobiet - 1800 tys. Oczywiście tutaj statystyki są takie, że faktycznie kobiety żyją dłużej, ale należy to rozwiązanie widzieć w takiej samej perspektywie jak wprowadzany program leki 75+.
Wysoka Izbo! To jest początek budowy całej sieci centrów i taka jest też wola pana prezydenta. To jest początek drogi rozpisany na 5 lat. Nie będzie żadnych przeszkód - gdy powstaną centra, gdy faktycznie uda się zbudować kadrę geriatryczną, również dzięki zachętom wynikającym z tego projektu - aby w perspektywie czasu ten wiek był obniżany. Ale też nie wprowadzajmy opinii publicznej w błąd, bo to tak teraz wygląda, jakby poza tymi centrami nie było żadnej opieki. Przecież osoby, które wymagają konsultacji geriatrycznej, będą mogły z niej korzystać na zasadach dzisiaj obowiązujących i to będzie po stronie lekarzy decyzja, czy taka osoba ze względu na schorzenia kwalifikuje się do opieki geriatrycznej.
(Poseł Małgorzata Niemczyk: Na 5 tys. osób jedno łóżko.)
Za kwestią ustanowienia tego progu na poziomie 75 lat poza pewnymi realiami przemawiają również względy medyczne. Eksperci, obecni również podczas prac w komisji, jak wspominałam, wskazują - to są też badania WHO - że właśnie wiek 75 lat, określany jako późniejsza starość, to jest ten moment, kiedy następuje wzmożenie wielochorobowości. Ten pierwszy krok jest rozpisany właśnie dla tych osób.
(Poseł Małgorzata Niemczyk: Średnia życia...)
Pani poseł, przepraszam bardzo, ale staram się naprawdę rzetelnie odpowiadać na pytania. Nie jestem w stanie w tej chwili pani odpowiedzieć.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę o spokój.
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka:
Jeśli będą jeszcze jakieś dodatkowe pytania, to naprawdę będę do dyspozycji państwa posłów, ale nie jestem w stanie równocześnie mówić i słuchać, pani poseł, kolejnych pytań.
Co do kwestii wieku to mamy obiektywne kryterium, pierwszy krok i przemawiające za tym względy faktyczne i medyczne.
Kwestia finansowania również była wnikliwie dyskutowania podczas posiedzenia połączonych komisji. Proszę państwa, są bardzo dokładnie rozpisane przepisy wskazane w ustawie. Dla działalności jest odesłanie do ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Tutaj nie ma żadnej szczególnej regulacji. Jednocześnie są zaproponowane zmiany w Funduszu Medycznym, jeśli chodzi o dofinansowanie powstania centrów czy przebudowę, dostosowanie tej infrastruktury, którą powiaty mają. Jak się wydaje, są to rozwiązania na tym etapie optymalne. W ramach funduszu mamy więc normalne procedury konkursowe dotyczące przeprowadzenia tych inwestycji.
Mam wrażenie, że na większość pytań odpowiedziałam. Chciałam się jeszcze tylko odnieść do pytania pani poseł Hanajczyk. Pani poseł zwróciła uwagę na bardzo ważny element, na który też pozwalam sobie zwrócić uwagę Wysokiej Izby. W centrach zdrowia poza tymi świadczeniami medycznymi będzie również istotny komponent wsparcia dla rodzin. To będzie źródło rzetelnej wiedzy dla opiekunów osób starszych zaplanowane również przez ekspertów. Chodzi o to, aby poza świadczeniami skierowanymi ściśle do osób powyżej 75. roku życia było również coś dla członków rodzin. Przecież tak naprawdę to dotyczy nas wszystkich. W każdej rodzinie mamy seniorów. To naprawdę będzie możliwość uzyskania rzetelnego wsparcia i fachowej wiedzy.
Odniosę się jeszcze do ostatniej kwestii, czyli siatki centrów, bo o to również kilkoro z państwa posłów pytało. Założenie jest takie, że powstanie 300 centrów. W ustawie mamy obiektywne kryteria odnoszące się do liczby ludzi w wieku 75 lat, natomiast będzie pozostawione do decyzji powiatów, czy będą tworzyły to samodzielnie. Ustawa zawiera stosowne rozwiązania. Będą w tym zakresie zawierane porozumienia, jeżeli będzie taka potrzeba i będą w tym zakresie spełnione kryteria ustawowe. W tym momencie bardzo trudno w sposób konkretny odpowiedzieć, ile na terenie którego województwa powstanie centrów, bo w pewnej części będzie to zależne od kryteriów ustawowych i od tego, jaki będzie stan faktyczny, ale również od potencjalnego zawierania porozumień przez powiaty, też z uwzględnieniem szczególnych kryteriów, które są wprowadzane w ustawie.
Kończąc, jeszcze raz bardzo dziękuję państwu posłom za dotychczasowe prace nad tym projektem. Dziękuję za powszechne poparcie dla inicjatywy pana prezydenta. Uprzejmie proszę o przyjęcie tej ustawy, przegłosowanie jej w trzecim czytaniu i skierowanie do Senatu. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia