9. kadencja, 79. posiedzenie, 2. dzień (12-07-2023)
22. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3429 i 3486).
Poseł Kazimierz Plocke:
Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Zaproponowane przez rząd PiS-u zmiany przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa to wynik porozumienia rządu ze środowiskiem rolniczym. Rząd musi zająć stanowiska w trzech istotnych kwestiach: po pierwsze, zagospodarowania gruntów z dzierżaw wracających do Skarbu Państwa, po drugie, przedłużania umów długoletnim i dużym dzierżawcom, po trzecie, wysokości zasad naliczania czynszu, który w 2022 r. wystrzelił w górę do poziomu nieakceptowalnego przez rolników dzierżawców.
Mamy ustawę z 2016 r., która wprowadziła zakaz sprzedaży państwowej ziemi oraz reglamentację obrotu gruntami na rynku prywatnym. Te przepisy mają obowiązywać do 2026 r. a w ciągu minionych 7 lat KOWR nie przygotował kompleksowych, długofalowych rozwiązań prawnych, by zapewnić rolnikom stabilną przyszłość.
Dziś analizujemy projekt ustawy napisany pod presją ze stroną społeczną, który naszym zdaniem nie rozwiązuje wszystkich palących problemów rolników. W projekcie ustawy zabrakło ustawowych regulacji o poddzierżawie państwowej ziemi. Na ten problem zwróciła uwagę Najwyższa Izba Kontroli 30 maja 2023 r. Podstawowy zarzut to fakt, że wnioski dzierżawców do dyrektora generalnego KOWR o zgodę na poddzierżawę nie zawierały uzasadnienia lub nie posiadały analizy sytuacji dzierżawcy. NIK stwierdza, że poddzierżawa stała się sposobem na obejście przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. To pokazuje skalę problemów, z którymi nie radzi sobie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Stwierdzono 12 przypadków wyrażenia zgody na poddzierżawę przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa już po zawarciu umowy o poddzierżawę przez dzierżawcę. To swoiste kuriozum na skalę światową. Państwowa instytucja sankcjonuje łamanie prawa. NIK przygotowała zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w związku z przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych w związku z poddzierżawami. Warto o tym pamiętać. Tymczasem rząd Prawa i Sprawiedliwości przygotowuje nowelizację ustawy bez zmian w kwestii poddzierżaw.
Kolejna sprawa dotyczy bezumownych użytkowników. W 2019 r. bezumownie użytkowano prawie 26 tys. hektarów gruntów, a w 2021 r. już tylko ponad 8 tys. hektarów. Ale o ile w 2019 r. z wymaganych z tytułu użytkowania 119 mln zł odzyskano 65 mln, to jest 51% należności, o tyle w 2021 r. z należnych 503 mln zł odzyskano tylko 6 mln, czyli 1,2%. Czy oznacza to, że karny czynsz w postaci trzydziestokrotności jest fikcją? Czy to pokazuje nieskuteczność działań KOWR, jeśli chodzi o egzekwowanie należności?
Panie Ministrze! Dla kogo i w jakim celu proponujecie abolicję przetargową? Kto jest autorem tego pomysłu? Dlaczego rząd się na to zgodził? Bardzo bym prosił o rozszerzenie tego zagadnienia. Przecież jesteście w końcu rządem Prawa i Sprawiedliwości, a przepisów prawa należy przestrzegać.
Informuję Wysoką Izbę, że w latach 2023-2026 wygasa kilkadziesiąt tysięcy umów na powierzchnię, uwaga, 523 tys. hektarów. Ministerstwo i KOWR zamiast przygotować się na proces przeprowadzenia w jak najkrótszym czasie postępowań przetargowych lub na przedłużanie umów zgodnie z przepisami ustawy, proponuje nam potworka prawnego, który doprowadzi do przekazania ziemi państwowej swoim bez przetargów i być może z patologiami znanymi z procederu poddzierżaw z ostatnich lat. NIK pisze wprost: poprawy ustawowej wymagają postępowania przetargowe, a także udzielanie zgody na poddzierżawę nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. W tej nowelizacji takich zmian nie ma. Natomiast w tym projekcie otrzymujemy przepisy, które sprawią, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa stanie się superurzędem centralnym. Nie zgadzamy się na to, żeby użyczanie ziemi rolnej na 1 rok było regulowane w statucie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa bez opisania procedur. (Dzwonek) Nie akceptujemy - pani marszałek, jeszcze dwa zdania - zmiany przepisów dotyczących powołania pełnomocników i doradców dyrektora generalnego zarówno w centrali krajowego ośrodka wsparcia, jak i w oddziałach terenowych krajowego ośrodka i to na podstawie powołania przez dyrektora generalnego KOWR. Te osoby będą powoływane bez konkursów i procedur, czyli będzie to praca dla swoich za sowite wynagrodzenia.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pytam: Co z tego będą mieli polscy rolnicy? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia