9. kadencja, 79. posiedzenie, 2. dzień (12-07-2023)
25., 26. i 27. punkt porządku dziennego:
25. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych w sprawie sprawozdania z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. wraz z przedstawioną przez Najwyższą Izbę Kontroli analizą wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2022 r. oraz komisyjnym projektem uchwały w przedmiocie absolutorium (druki nr 3305, 3371 i 3404).
26. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o przedstawionej przez Prezesa Rady Ministrów ˝Informacji o poręczeniach i gwarancjach udzielonych w 2022 roku przez Skarb Państwa, niektóre osoby prawne oraz Bank Gospodarstwa Krajowego˝ (druki nr 3289 i 3384).
27. Sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2022 roku wraz ze stanowiskiem Komisji Finansów Publicznych (druki nr 3308 i 3385).Poseł Sprawozdawca Andrzej Szlachta:
Szanowna Pani Marszałek! Państwo Ministrowie! Panie Prezesie! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu Komisji Finansów Publicznych stanowisko wobec sprawozdania z działalności Narodowego Banku Polskiego w roku 2022, druk nr 3308.
Marszałek Sejmu skierowała w dniu 1 czerwca 2023 r. powyższe sprawozdanie do Komisji Finansów Publicznych w celu zapoznania się. W dniu 22 czerwca Komisja Finansów Publicznych odbyła szeroką dyskusję nad tym sprawozdaniem, trwającą blisko 4 godziny, z udziałem pani wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, członków zarządu banku i dyrektorów oraz przedstawicieli Najwyższej Izby Kontroli. Zakres przedmiotowy dyskusji wybiegał często poza treść sprawozdania i miał charakter bardziej polityczny aniżeli merytoryczny, co również cechowało niektóre wypowiedzi przedstawicieli Najwyższej Izby Kontroli, co zresztą miało miejsce również dzisiaj na tym posiedzeniu.
(Poseł Izabela Leszczyna: Chyba był pan na innym posiedzeniu.)
Słuchałem wystąpienia prezesa Najwyższej Izby Kontroli, który w swoim wystąpieniu w ani jednym zdaniu nie zaznaczył, w jakich warunkach przyszło działać polskiemu rządowi w latach 2021 i 2022, nie wspomniał o światowej pandemii ani o skutkach wojny na Ukrainie. (Oklaski) To są te dwie determinanty, które powinny się znaleźć, panie prezesie, w pana wystąpieniu.
Przypomnę, panie prezesie, że już w 1936 r. powstał Fundusz Obrony Narodowej w celu ratowania granic Polski. W podobnej sytuacji znaleźliśmy się również w ubiegłym i w tym roku. Dlatego zostały, panie prezesie, utworzone specjalne fundusze, które nie są integralną częścią budżetu, ale są pod kontrolą, o czym dzisiaj była mowa na posiedzeniu podkomisji z udziałem pani prezes BGK i z udziałem pana prezesa Borysa.
(Poseł Paulina Hennig-Kloska: 90% poza...)
Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:
Pani poseł...
Poseł Sprawozdawca Andrzej Szlachta:
Proszę troszeczkę wyciszyć emocje. Proszę wyciszyć.
(Głos z sali: Nasze pieniądze, to się denerwujemy.)
Szanowni Państwo! Przedmiotowe sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego obejmuje realizację przez Narodowy Bank Polski jako centralny bank państwa ustawowych zadań w 2022 r. w obszarze polityki pieniężnej, działania na rzecz stabilności systemu finansowego, zarządzanie rezerwami dewizowymi, działalność emisyjną, działalność dewizową, działalność na rzecz systemu płatniczego, obsługę Skarbu Państwa, działalność analityczno-badawczą, statystyczną, edukacyjną i komunikacyjną oraz współpracę międzynarodową. Narodowy Bank Polski działał zgodnie z art. 227 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zgodnie z założeniami polityki pieniężnej na rok 2022 oraz planem działania NBP na lata 2022-2024. W związku z brutalną agresją Rosji na suwerenną Ukrainę zarząd NBP podejmował w 2022 r. na bieżąco decyzje i działania na rzecz udzielania szerokiej pomocy Narodowemu Bankowi Ukrainy.
Głównym celem polityki pieniężnej NBP było w 2022 r., podobnie jak w latach poprzednich, utrzymanie stabilności cen przy jednoczesnym wspieraniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz stabilności systemu finansowego. Istotnym czynnikiem wpływającym na uwarunkowania makroekonomiczne polityki pieniężnej było rozpoczęcie w lutym 2022 r. agresji Rosji na Ukrainę. Przed tą agresją, po kryzysie związanym z pandemią COVID-19, dostępne dane wskazywały, że w wielu gospodarkach, w tym również w Polsce, następowało ożywienie aktywności gospodarczej (Oklaski) przy trwającym jednocześnie wzroście cen surowców, czego efektem było przyspieszenie inflacji na świecie, w Europie i Polsce. (Oklaski) Tym zjawiskom towarzyszyły wzrost niepewności i pogorszenie nastrojów podmiotów gospodarczych, a także osłabienie kursów walut części gospodarek, w tym złotego. Postępowały również zaburzenia w handlu międzynarodowym. W wyniku tych niekorzystnych zjawisk dynamika aktywności gospodarczej w świecie stopniowo się obniżała, a inflacja rosła w wielu krajach, osiągając najwyższy od wielu dekad poziom i istotnie przewyższając cele banków centralnych tych krajów.
Zjawisko to objęło również Polskę, gdzie inflacja wzrosła w dużej mierze z powodu silnego wzrostu cen surowców na rynkach światowych. Wzrost inflacji był związany także z efektami zaburzeń w globalnych łańcuchach dostaw i wysokimi kosztami transportu w handlu międzynarodowym. W tych warunkach rosły koszty funkcjonowania przedsiębiorstw, co skłaniało firmy do podnoszenia cen dóbr konsumpcyjnych i przyczyniało się do wzrostu inflacji bazowej. Towarzyszyła temu korzystna sytuacja na krajowym rynku pracy, w tym niski poziom bezrobocia i wyższa niż w latach poprzednich dynamika nominalnych wynagrodzeń.
W warunkach oddziaływania negatywnych zewnętrznych szoków podażowych w pierwszych trzech kwartałach 2022 r. występowało ryzyko kształtowania się inflacji powyżej celu inflacyjnego Narodowego Banku Polskiego w horyzoncie oddziaływania polityki pieniężnej. Dlatego Rada Polityki Pieniężnej w okresie od stycznia do września 2022 r. ośmiokrotnie podwyższyła stopy procentowe NBP, w tym stopę referencyjną, łącznie z 1,75% do wysokości 6,75%. W lutym 2022 r. rada zadecydowała również o podwyższeniu podstawowej stopy rezerwy obowiązkowej z 2 do 3,5%, począwszy od kwietniowego okresu jej utrzymywania. Łączna skala podwyżek stopy referencyjnej NBP od października 2021 r. do września 2022 r. wyniosła 6,65% i była najwyższa w historii Rady Polityki Pieniężnej od 1998 r. Sprzyjało to silnemu obniżeniu dynamiki agregatów kredytowych i monetarnych.
W 2022 r. banki miały możliwość lokowania nadwyżek środków w formie depozytu na koniec dnia w NBP oraz uzupełniania niedoborów środków, korzystając z kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. W 2022 r. nastąpił spadek nadpłynności utrzymującej się w sektorze bankowym w porównaniu z rokiem 2021. Średni dzienny poziom środków pozostających w sektorze bankowym przekraczający wymagany poziom rezerwy obowiązkowej w grudniu 2022 r. wyniósł 236,6 mld, był o 17 mld niższy niż w roku 2021. Do spadku tej nadpłynności w najistotniejszym stopniu przyczyniło się wspomniane podwyższenie stopy rezerwy obowiązkowej z 2 do 3,5%, a także zwrot pieniądza gotówkowego w obiegu.
Jeżeli chodzi o działalność emisyjną NBP, głównym celem Narodowego Banku Polskiego było zapewnienie bezpieczeństwa i płynności obrotu gotówkowego. W 2022 r. wartość pieniądza gotówkowego w obiegu wzrosła o 3,7% i na koniec grudnia wyniosła 368,6 mld zł. Dzięki temu utrzymywano niezakłócone zaopatrzenie banków w znaki pieniężne mimo okresowego zwiększonego zapotrzebowania na gotówkę w związku z wojną na Ukrainie. Dla uchodźców z Ukrainy uruchomiono obsługę wymiany hrywny na walutę polską. W ramach emisji wartości kolekcjonerskich wprowadzono do obiegu 28 monet oraz banknot kolekcjonerski.
Narodowy Bank Polski, zarządzając rezerwami dewizowymi, dąży do zapewnienia bezpieczeństwa i niezbędnej płynności inwestycyjnych środków, jednocześnie podejmuje działania służące podwyższeniu dochodowości rezerw w horyzoncie długookresowym.
Ważnym zadaniem NBP była obsługa budżetu państwa, która przyczyniła się do zapewnienia bezpieczeństwa i płynności rozliczeń środków sektora finansów publicznych. (Gwar na sali)
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski)
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Proszę o wyciszenie dyskusji.
Poseł Sprawozdawca Andrzej Szlachta:
Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. Narodowy Bank Polski prowadził blisko 28 tys. rachunków dla blisko 3 tys. klientów.
Narodowy Bank Polski był inicjatorem i uczestnikiem projektów edukacyjnych realizowanych na terenie całego kraju, w tym przeprowadził drugą edycję ogólnopolskiego programu edukacyjnego Złote Szkoły NBP. W związku z agresją Rosji na Ukrainę Narodowy Bank Polski przekazał pakiety edukacyjne publicznym szkołom w Polsce na potrzeby dzieci i młodzieży z Ukrainy. W 2022 r. została uruchomiona Akademia Narodowego Banku Polskiego, w ramach której oferowane są kursy z dziedziny ekonomii, finansów, bankowości i polityki pieniężnej skierowane do sektora usług finansowych.
Na koniec chciałbym wymienić zaangażowanie Narodowego Banku Polskiego w obsługę zagranicznych zobowiązań i należności zagranicznych budżetu państwa z tytułu 49 pożyczek udzielonych rządowi RP przez międzynarodowe instytucje finansowe, 78 gwarantowanych przez rząd RP pożyczek i kredytów zagranicznych udzielonych podmiotom krajowym oraz udziału Polski w dziewięciu międzynarodowych instytucjach finansowych.
Wskutek niekorzystnej sytuacji na rynkach światowych, sytuacji geopolitycznej, wpływu pandemii na gospodarkę światową wynik finansowy Narodowego Banku Polskiego za 2022 r. był ujemny i do budżetu państwa nie wpłynęły dodatkowe miliardy złotych jak w latach poprzednich. Skalę ograniczał dodatni wynik z tytułu zrealizowanych różnic kursowych, była to kwota ponad 25 mld zł, oraz dodatni wynik odsetkowy z instrumentów inwestycyjnych rezerw walutowych, była to kwota 6,5 mld zł.
Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych w sprawie sprawozdania z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2022 r. jest zawarte w druku nr 3385. Bardzo dziękuję za uwagę. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia