9. kadencja, 79. posiedzenie, 2. dzień (12-07-2023)

25., 26. i 27. punkt porządku dziennego:

   25. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych w sprawie sprawozdania z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. wraz z przedstawioną przez Najwyższą Izbę Kontroli analizą wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2022 r. oraz komisyjnym projektem uchwały w przedmiocie absolutorium (druki nr 3305, 3371 i 3404).
   26. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o przedstawionej przez Prezesa Rady Ministrów ˝Informacji o poręczeniach i gwarancjach udzielonych w 2022 roku przez Skarb Państwa, niektóre osoby prawne oraz Bank Gospodarstwa Krajowego˝ (druki nr 3289 i 3384).
   27. Sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2022 roku wraz ze stanowiskiem Komisji Finansów Publicznych (druki nr 3308 i 3385).

Poseł Krzysztof Piątkowski:

    Panie Marszałku! Pani Minister! Szanowni Państwo Posłowie! Jaki był rok 2022 dla samorządów? Czyli w czasach, w których rządzi PiS, ale też szkodzi PiS, szkodzi polskim samorządom. Zmiany w systemie podatkowym w latach 2016-2023, w tym ten wasz słynny Polski Ład, miały i mają bardzo poważne konsekwencje dla samorządów. Notabene, szkoda trochę, że zrezygnowaliście z nazwy ˝Nowy Ład˝, bo słusznie kojarzyłoby się to z nową, ekonomiczną polityką, tą z czasów stalinowskich - mówię o NEP-ie. Pamiętacie takie słowa jak: narodowa gospodarka centralnie sterowana, system nakazowo-rozdzielczy, niektóre dziedziny muszą być państwowe, narodowe? To wszystko nadaje się do waszego programu.

    Ale do meritum. Dochody własne jednostek samorządu spadły, a zależność od dotacji wzrosła, co doprowadziło do bardzo poważnego deficytu finansowego. W przypadku 12 miast Unii Metropolii Polskich i miast zrzeszonych w Związku Miast Polskich ubytki dochodów z PIT w latach 2019-2023 wyniosły prawie 19 mld zł. Czy macie państwo świadomość tego, że od 2022 r. samorządy otrzymały udziały w PIT i CIT niezgodnie z rzeczywistymi wpływami podatkowymi, ale na podstawie prognoz z 2021 r., które minister finansów oszacował, zakładając inflację na poziomie 3,3%? Przecież doskonale wiedział, jaka będzie inflacja. Raz ustalone na dany rok dochody z PIT nie mogły ulec zmianie, zwiększeniu, w trakcie roku. Te różnice mogły być wyrównane, ale 2 lata później. Przypominam, że inflacja w grudniu 2022 r. wynosiła 16,6%. O ile mniej będą warte te pieniądze 2 lata później? Przecież to jest ordynarna kradzież. Okradliście samorządy.

    Pod koniec 2022 r. rząd wysupłał co prawda kwotę ponad 13 mld zł na rekompensaty dla samorządów, ale pieniądze te znalazł w dochodach samorządów zaplanowanych na rok 2023. To nie jest rozwiązanie systemowe. Po uwzględnieniu tego arbitralnego podziału kwoty 13,7 mld zł pod koniec 2022 r. dochody miast na prawach powiatów spadły aż o 13%. Choć nieznacznie wzrosły w małych gminach, to summa summarum ogólnie dochody własne jednostek samorządu zostały znacząco ograniczone, a jakieś tam dotacje niby rekompensujące były niższe i przyznawano je arbitralnie, według zasad.

    Gdyby się tak przyjrzeć, jak zmieniała się w latach 2018-2022 wysokość nadwyżki operacyjnej, wydatków majątkowych czy środków pochodzących z funduszy europejskich, to wykres wyglądałby tak, że w latach 2018-2022 widzielibyśmy spadek tych wszystkich wskaźników, potem, w roku 2021 widzielibyśmy wyraźny wzrost - to efekt epidemii, lockdownów itd., o czym piszą specjaliści - i wreszcie w roku 2022 widzielibyśmy spadek na łeb na szyję, poniżej wskaźników z 2018 r.

    Nadwyżka operacyjna wszystkich gmin w roku 2022 wynosiła 22 mld zł. A zatem jak wyglądały w praktyce te zmiany w latach 2018-2022? Nadwyżka operacyjna w miastach na prawach powiatu i gminach podmiejskich zmniejszyła się. Wydatki majątkowe w miastach na prawach powiatu, w gminach podmiejskich i w gminach wiejskich zmniejszyły się. Środki samorządów pochodzące z funduszy europejskich w latach 2018-2022, majątkowe w miastach na prawach powiatu, w gminach podmiejskich i w gminach wiejskich, czyli wszędzie, również zmniejszyły się. Rok 2022 przyniósł pogorszenie prawie wszystkich wskaźników.

    Rozmontowaliście system finansowania samorządów. Przesunęliście część zasobów do małych samorządów, w ogóle nie biorąc pod uwagę wielkości dochodów w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Nagle okazuje się, że mieszkańcy wielkich miast są mieszkańcami gorszej kategorii. I my nie mówimy o jakichś tam samorządach, tylko o wspólnotach ludzi. Wy zapominacie o ludziach, szanowni państwo. (Oklaski)

    (Poseł Teresa Pamuła: O ludziach to wyście zapomnieli. Na załatanie dziur w drogach nie było za waszych czasów. Takie pieniądze miały samorządy.)

Przebieg posiedzenia