9. kadencja, 79. posiedzenie, 3. dzień (13-07-2023)

Oświadczenia.

Poseł Fryderyk Kapinos (tekst niewygłoszony):

    w sprawie 80. rocznicy śmierci gen. Władysława Sikorskiego

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoko Izbo! 80 lat temu, 4 lipca 1943 r., w katastrofie samolotu zginął gen. Władysław Sikorski, współautor zwycięstwa nad Armią Czerwoną w 1920 r., w czasie II wojny światowej naczelny wódz Polskich Sił Zbrojnych i szef rządu RP na uchodźstwie. Pochodził z mojej rodzinnej ziemi mieleckiej. Urodził się w Tuszowie Narodowym.

    Władysław Sikorski przyszedł na świat 20 maja 1881 r. na ziemiach w zaborze austro-węgierskim. Wkrótce po śmierci ojca wraz z matką i rodzeństwem przeniósł się do Hyżnego. Do gimnazjum chodził w Rzeszowie, natomiast edukację dokończył, zdając maturę we Lwowie. Później odbył służbę wojskową, kończąc ją w stopniu podporucznika rezerwy, przy czym jeszcze w gimnazjum dał się poznać jako patriota, przynależąc do kilku organizacji niepodległościowych. Został też sam organizatorem, jak choćby Związku Walki Czynnej czy Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych.

    Współpracę z Piłsudskim nawiązał jeszcze przed I wojną światową. Objął wówczas stanowisko komisarza pełnomocnego Rządu Narodowego w Galicji. Później był też szefem Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego. Różnice między nimi wyrastały na gruncie szukania sprzymierzeńców. Sikorski reprezentował obóz profrancuski, Piłsudski - proaustriacki. Piłsudski dowodził 1., natomiast Sikorski 3. pułkiem legionów. Wsławił się w wojnie polsko-bolszewickiej szczególnie bitwą, która odepchnęła wroga z północnych rubieży Warszawy. Został dzięki temu generałem i szefem Sztabu Generalnego. Premierem został po tragicznej śmierci Gabriela Narutowicza w 1922 r.

    Kością niezgody między Sikorskim a Piłsudskim był forsowany przez Sikorskiego projekt ustawy reorganizującej najwyższe władze wojskowe. W 1926 r. doszło do przewrotu wojskowego, miał miejsce tzw. zamach majowy Piłsudskiego. Sikorski stał w opozycji do sanacji, na skutek czego został odsunięty od służby czynnej. Po wybuchu wojny udał się do Francji. Został tam premierem polskiego rządu na uchodźstwie, a później rozpoczął pełnienie funkcji naczelnego wodza Polskich Sił Zbrojnych, otrzymując tekę ministra wojska.

    W maju 1943 r. gen. Sikorski odbył podróż na Bliski Wschód, do jednostek polskich, które stacjonując tam, przeżywały niepokoje związane m.in. z poważnym problemem sprawy katyńskiej. Wizyta Sikorskiego przyniosła uspokojenie nastrojów, naświetlił on bowiem problem procesu dowodowego.

    4 lipca 1943 r. samolot B-24 Liberator, którym Sikorski wracał do Wielkiej Brytanii, uległ katastrofie tuż po starcie. Z tragedii ocalał tylko pilot, kpt. Edward Prchal. Ciało gen. Sikorskiego przewieziono do Wielkiej Brytanii i 16 lipca 1943 r. po uroczystej ceremonii pogrzebowej pochowano na cmentarzu polskich lotników wojskowych w Newark. Na powrót generała do kraju trzeba było poczekać 50 lat. Prochy emigracyjnego premiera i naczelnego wodza zostały przetransportowane do Polski i 17 września 1993 r. złożone w krypcie św. Leonarda w podziemiach katedry wawelskiej. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia