9. kadencja, 80. posiedzenie, 1. dzień (28-07-2023)

20. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej roku 2024 Rokiem Marka Hłaski (druki nr 3199 i 3462).

Poseł Sprawozdawca Urszula Augustyn:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jest mi niezwykle miło, że przypadł mi w udziale ten zaszczyt, iż mogę złożyć sprawozdanie z obrad komisji, podczas których debatowano nad kandydaturą Marka Hłaski na patrona roku 2024. Żeby oddać tu sprawiedliwość, chcę powiedzieć, że inicjatorami tego pomysłu, tego projektu są Stowarzyszenie im. Marka Hłaski z Krakowa, a także zarząd Fundacji Filmowej What’s Your Story? z Warszawy. W imieniu inicjatorów przemawiała do nas pani dr Monika Malessa-Drohomirecka, która także pomogła nam w przygotowaniu projektu uchwały. Ten projekt został złożony podczas prac komisji. Poparcie dla samego pomysłu, żeby Marek Hłasko mógł patronować rokowi 2024, wyraził Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, a także Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. A więc widzicie państwo sami, że zaangażowanie jest naprawdę bardzo duże, bo i też warto jest uświetnić rok patronatem postaci nieprzeciętnej, pisarza bardzo odważnego, pisarza, który zachwyca niepowtarzalnym stylem, który ma unikatową umiejętność opisywania rzeczywistości. Niezaprzeczalny jest fakt, że jego twórczość była bardzo nowatorska. Nikt wtedy nie pisał tak jak on, ale przede wszystkim nikt z taką literacką bezczelnością nie przeciwstawiał się obowiązującym normom. Marka Hłaskę uznano za najważniejszy głos młodego pokolenia. Stał się idolem młodzieży i symbolem buntu.

    Żeby ważnych kwestii nie powtarzać kilkakrotnie, chciałabym poprosić państwa, abyście zechcieli wysłuchać ostatecznego tekstu uchwały, który wypracowaliśmy podczas posiedzenia komisji, posiedzenia, które było bardzo emocjonalne i pełne dyskusji, m.in. dlatego że pewnie nie zrozumieliśmy swoich intencji w związku z określaniem patriotyzmu Marka Hłaski. Przypuszczam, że w trakcie posiedzenia komisji zostało to już odpowiednio uzgodnione.

    ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2024 Rokiem Marka Hłaski

    W 2024 roku przypada dziewięćdziesiąta rocznica urodzin Marka Hłaski wybitnego polskiego prozaika i autora scenariuszy filmowych.

    Debiutował w 1954 roku opowiadaniem 'Baza Sokołowska', a wysokie noty krytyków, Nagrodę Literacką Wydawców i uznanie czytelników zdobył tomem opowiadań 'Pierwszy krok w chmurach'. Zarówno w tym zbiorze, jak i w następnych utworach ukazywał, omijając socrealistyczny sztafaż, niełatwą codzienność zwykłych ludzi. Wiarygodne ujęcie rzeczywistości i potoczny język zjednały mu rzesze czytelników.

    Na podstawie Jego prozy powstawały filmy, m.in. 'Zbieg' Stanisława Jędryki, 'Pętla' Wojciech Hasa czy 'Baza ludzi umarłych' Czesława Petelskiego. Scenariusz tego ostatniego filmu oparto na powieści pt. 'Głupcy wierzą w poranek'. Jej publikację rozpoczął katowicki tygodnik 'Panorama'. Wkrótce jednak druk wstrzymano.

    Opublikowanie opowiadania 'Cmentarze' nakładem Instytutu Literackiego we Francji zamknęło Hłasce drogę powrotną do Polski. Od tego czasu zaczęła się Jego emigracyjna epopeja. Tułaczka po świecie owocowała kolejnymi utworami takimi jak 'Sowa, córka piekarza', 'Wszyscy byli odwróceni', 'Drugie zabicie psa' oraz wspomnieniami 'Piękni dwudziestoletni'.

    Marek Hłasko był pisarzem, który potrafił nasycić banalne motywy i tematy zaczerpnięte z potocznego życia głęboką treścią egzystencjalną. Dzięki temu Jego twórczość ma wymowę uniwersalną. Swą bezkompromisowością, także wobec komunistycznej rzeczywistości, przyciągał do siebie pokolenia młodych ludzi z różnych zakątków świata. Jego książki były tłumaczone na niemal wszystkie języki europejskie oraz na japoński, koreański i hebrajski.

    Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę uniwersalny wymiar twórczości Pisarza, ustanawia rok 2024 Rokiem Marka Hłaski˝.

    Mam wielką nadzieję, że Wysoka Izba zechce przychylić się do takiego postanowienia naszej komisji, komisji kultury, a także przychyli się do ogłoszenia Roku Marka Hłaski. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia