9. kadencja, 80. posiedzenie, 1. dzień (28-07-2023)

27. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2024 Rokiem Zygmunta Miłkowskiego (druki nr 3206 i 3528).

Poseł Piotr Babinetz:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość.

    Na początek kilka zdań o tajemniczym, wspomnianym w uchwale bohaterze pięciu wojen. Mjr Józef Jagmin pochodził spod Wilna, trudnił się okresowo drobnym handelkiem, ale przede wszystkim walczył w powstaniu listopadowym, Wiośnie Ludów, wojnie krymskiej, powstaniu styczniowym i wojnie turecko-rosyjskiej. W czasie Wiosny Ludów był przełożonym Zygmunta Miłkowskiego, a w okresie powstania styczniowego role się odwróciły - Miłkowski był dowódcą Jagmina. Płk Grobicki wspominał w odniesieniu do wojny turecko-rosyjskiej: stary mjr Jagmin, złożywszy ręce jak do modlitwy, zdawał się Bogu dziękować za to, że doczekał się znowu tej chwili, kiedy jeszcze raz będzie mógł wyruszyć w pole na Moskala.

    Mjr Jagmin poległ w 1877 r. i został pochowany w Szumen w Bułgarii. Pisał o nim płk Miłkowski: oby lekką była ziemia żołnierzowi patriocie, który goręcej nie pragnął niczego innego jak możności złożenia kości swoich na ziemi ojczystej, w obronie Polski. Myślę, że to zadanie dla urzędu do spraw kombatantów oraz Instytutu Pamięci Narodowej: odszukać grób lub utworzyć nowe upamiętnienie w Bułgarii lub w Polsce.

    Zygmunt Miłkowski urodził się na Podolu, na terenie dzisiejszej Mołdawii. Pochowany jest na terenie Szwajcarii, w Lozannie. Miejmy nadzieję, że w przyszłym roku odbędą się uroczystości w Polsce, w Szwajcarii, a może i - inspirowane przez polskie instytucje upamiętnienia - w innych państwach, szczególnie krajach środkowej i południowej Europy, np. w Mołdawii. Przecież był on jednym z prekursorów przyjaznego współistnienia i współpracy narodów w obronie przez moskiewskim imperializmem. I niech przede wszystkim uchwalenie roku 2024 Rokiem Zygmunta Miłkowskiego, Teodora Tomasza Jeża, spowoduje, że instytucje państwowe: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Biblioteka Narodowa, Instytut Książki, Instytut Literatury, Muzeum Polskie w Rapperswilu i inne, doprowadzą do wznowienia części powieści Jeża i wyboru jego publicystyki. A ˝Rzecz o obronie czynnej i o skarbie narodowym˝ niech wejdzie: fragmenty do szkół, a całość do polskiego, niepodległościowego kanonu dziedzictwa narodowego. Może włączą się do tego samorządy i stowarzyszenia.

    Zygmunt Miłkowski, którego 200-lecie urodzin przypadnie w przyszłym roku, jako żołnierz niepodległości, pisarz i publicysta o wielkim dorobku, strażnik polskiego Rapperswilu, twórca idei obrony czynnej i skarbu narodowego, człowiek, który inspirował główne nurty polskich ruchów niepodległościowych i narodowych przełomu XIX i XX w., zasługuje na przywrócenie do zbiorowej pamięci Polaków. Uważam, że to nasz obowiązek wobec przodków, ale i wobec przyszłych pokoleń Rzeczypospolitej.

    Klub Prawo i Sprawiedliwość oczywiście popiera projekt uczczenia płk. Zygmunta Miłkowskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia