9. kadencja, 81. posiedzenie, 1. dzień (16-08-2023)

Oświadczenia.

Poseł Maria Kurowska:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 4 sierpnia tego roku odbył się już XI Jasielski Marsz Wolności. Marsz ten poświęcony jest akcji ˝Pensjonat˝, która to akcja odbyła się 80 lat temu w Jaśle i była jedną z najsłynniejszych akcji uwolnienia więźniów w okresie niemieckiej okupacji. Uwolnienie więźniów odbyło się nocą z 5 na 6 sierpnia 1943 r., a atak przeprowadziła grupa Kedywu Podokręgu Armii Krajowej Rzeszów w składzie: podpor. Zenon Sobota ˝Korczak˝ jako dowodzący, podpor. Zbigniew Cerkowniak ˝Boruta˝, kpr. pchor Stanisław Kostka ˝Dąbrowa˝, plut. pchor. Zbigniew Zawiła ˝Żbik˝, phm. Stanisław Magura ˝Paw˝ i plut. Józef Okwieka ˝Trójka˝, strażnik więzienny.

    Akcja była przygotowana w domu państwa Florentyny i Ludwika Madejewskich, którzy całą rodziną przypłacili to życiem. Szturm na więzienie rozpoczął się godzinę przed północą. Okwieka, kończąc służbę, poprosił o wypuszczenie go na zewnątrz. Do działania ruszyli wtedy oczekujący w zaroślach ˝Korczak˝, ˝Boruta˝, ˝Dąbrowa˝ i ˝Żbik˝. Po skrępowaniu strażnika wdarli się do dyżurki kancelarii więzienia i przejęli klucze do cel i magazynów. Po rozbrojeniu i odizolowaniu pozostałych strażników wyprowadzili 66 więźniów politycznych, których zaopatrzyli w koce, gotówkę i chleb, a umożliwili wyjście 120 innym. Wyprowadzili oswobodzonych za miasto, do Żółkowa, i tam podzielili na dwie grupy.

    O tej akcji mówiły alianckie radiostacje całego świata i pisała niemal cała tajna prasa. Uwolnieniem więźniów zainteresował się też generalny gubernator Hans Frank, czego następstwem była zmiana (Dzwonek) na posterunku szefa Gestapo i naczelnika więzienia w Jaśle.

    Pamięć o wydarzeniach w Jaśle trwa. Pośród uczestników marszu był Jan Stachyrak, którego matka została w tej akcji uwolniona. Akcja ta jednym dała wolność, a innym nadzieję i Jasło o tym pamięta. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia