9. kadencja, 81. posiedzenie, 2. dzień (17-08-2023)

11. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Piotr Wawrzyk:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Poseł! Większość odpowiedzi na te pytania padła wczoraj na posiedzeniu komisji. Dobrze pani o tym wie, bo pani była na tym posiedzeniu komisji, ale mam taki obowiązek, w związku z czym odpowiem również tutaj.

    Organizacja wyborów to szczególne wyzwanie organizacyjne dla konsulów, a także dla całych placówek zagranicznych. W organizację wyborów włączane są spore zasoby kadrowe Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Konsulowie mają świadomość czekającego ich zadania i już od kilku miesięcy przygotowują się do jak najlepszej jego realizacji. Szczególne przygotowania mają miejsce w tych państwach, w których przebywa duża liczba obywateli polskich, tak jak to było mówione wczoraj na posiedzeniu komisji.

    Należy podkreślić, że przygotowania do organizacji wyborów przebiegają według tego samego schematu co w ubiegłych latach, o czym też była mowa na posiedzeniu komisji. Nie mamy w tym zakresie żadnych opóźnień i nie zaniedbaliśmy żadnych obowiązków. Kalendarz działań jest dokładnie taki sam jak 4 lata temu.

    Ogłoszenie przez prezydenta daty wyborów uruchamia realizację zadań wynikających z przepisów Kodeksu wyborczego w terminach określonych w kalendarzu wyborczym. Do czasu ogłoszenia terminu wyborów zarówno w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, jak i w ambasadach oraz konsulatach prowadzone były działania o charakterze planistycznym oraz działania przygotowawcze mające na celu stworzenie warunków organizacyjno-kadrowych do przeprowadzenia wyborów za granicą.

    Konsulowie przeprowadzali analizę, jeśli chodzi o liczbę obwodowych komisji wyborczych, które powinny zostać powołane, aby przeprowadzić głosowania, a także jeśli chodzi o ich siedziby. Prowadzili wstępne rozmowy z administratorami budynków, w których mogłyby być ulokowane komisje wyborcze, sprawdzali ich dostępność oraz warunki techniczne takich lokali. Ostateczne potwierdzenie dostępności i warunków korzystania z tych lokali mogło nastąpić dopiero po ogłoszeniu daty głosowania.

    Poza granicami kraju nie ma stałych obwodów głosowania. Nie ma tym samym stałych punktów poza ambasadami i konsulatami, w których odbywałyby się głosowania w różnych wyborach. Siedziby obwodowych komisji wyborczych tworzy się w siedzibach polskich ambasad i konsulatów, ale zdecydowana większość z nich mieści się w budynkach, które nie są administrowane przez polskie władze, w budynkach rozproszonych po terytorium państw przyjmujących. Konsulowie wynajmują takie pomieszczenia na siedzibę obwodowych komisji wyborczych lub korzystają z uprzejmości Polonii czy instytucji kraju urzędowania.

    Kluczowymi z punktu widzenia wyborców za granicą datami przed tegorocznymi wyborami parlamentarnymi są dwa terminy - termin podania przez konsulów do publicznej wiadomości informacji o obwodach głosowania utworzonych za granicą, co otwiera wyborcom możliwość zapisania się do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie głosowania, oraz ostatni możliwy dzień zapisania się wyborcy zainteresowanego wzięciem udziału w głosowaniu do spisu wyborców prowadzonego przez konsulat.

    Pierwszy z tych terminów, tak jak była o tym mowa wczoraj na posiedzeniu komisji, to 25 września, a drugi 10 października. Do 25 września konsulowie ogłoszą informacje o utworzonych w ich okręgach konsularnych obwodach głosowania i siedzibach obwodowych komisji wyborczych. Podstawą do ogłoszenia tych informacji będzie rozporządzenie wydane przez ministra spraw zagranicznych określające obwody głosowania za granicą. Prace nad nim mogły rozpocząć się po ogłoszeniu przez prezydenta terminu wyborów.

    Minister spraw zagranicznych po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej wydaje rozporządzenie, w którym określa obwody głosowania za granicą oraz ich siedziby. Czyni to na podstawie informacji uzyskanych od podległych sobie konsulów, którzy przedstawiają propozycje utworzenia obwodów głosowania, bazując na informacjach o potencjalnej liczbie wyborców zamieszkujących na danym obszarze oraz informacjach pochodzących ze środowisk wyborców polonijnych.

    Warto w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 14 Kodeksu wyborczego obwód głosowania tworzy się, gdy spełnione są łącznie dwa warunki - na danym obszarze mieszka lub przebywa co najmniej minimalna liczba wyborców określona przepisami prawa, tj. 15 wyborców, a także istnieje możliwość przekazania wyników głosowania niezwłocznie po jego zakończeniu.

    Analiza frekwencji w kolejnych wyborach za granicą pokazuje, że ma ona tendencję rosnąca. Uwzględniając rosnącą liczbę obywateli polskich zainteresowanych udziałem w głosowaniu, liczba uprawnionych do głosowania w 2015 r. wynosiła 197 tys., a utworzono 250 obwodów głosowania. W 2019 r. było to 350 tys., a utworzono 320 obwodów głosowania. Pewne jest zatem to, że liczba wyborców będzie w tym roku większa, a zatem liczba obwodów głosowania również będzie większa. Wnosiła o to zresztą Państwowa Komisja Wyborcza.

    Aktualnie trwają prace nad przygotowaniem rozporządzenia na podstawie danych przekazanych przez konsulów. Projekt rozporządzenia ministra spraw zagranicznych w sprawie obwodów głosowania powinien być gotowy do końca sierpnia. Z chwilą skierowania projektu do uzgodnień z członkami Rady Ministrów oraz do opinii Państwowej Komisji Wyborczej projekt rozporządzenia z liczbą komisji i adresami siedzib będzie dostępny na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

    Zakładamy, że rozporządzenie będzie mogło być wydane na początku września. Tym samym przyjmowanie zgłoszeń do spisu wyborców sporządzanych przez konsulów będzie mogło rozpocząć się jeszcze przed połową września, a więc przed ostatecznym ustawowym terminem, jaki kalendarz wyborczy przewiduje na wykonanie tego rodzaju czynności.

    W procesie przygotowywania tak dużego przedsięwzięcia konieczne jest jednocześnie uwzględnienie zdolności operacyjnych poszczególnych placówek zagranicznych, dlatego też czynione są przygotowania do kadrowego wsparcia tych placówek, dla których ze względów kadrowych obsługa znacznie większej liczby obwodów głosowania może być zadaniem przekraczającym ich możliwości.

    Podział kompetencji w zakresie przygotowania i przeprowadzenia (Dzwonek) wyborów przez ministra spraw zagranicznych, konsulów, komisje wyborcze i inne organy wyborcze wynika ściśle z przepisów prawa.

Przebieg posiedzenia