9. kadencja, 9. posiedzenie, 3. dzień (06-04-2020)
7. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. (druk nr 328).
Poseł Krzysztof Sobolewski:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Premierze! W imieniu wnioskodawców chciałbym przedstawić projekt ustawy o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r., druk sejmowy nr 328.
Wysoka Izbo! Nadrzędnym obowiązkiem państwa jest umożliwienie wszystkim uprawnionym obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej udziału w wyborach powszechnych na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. Uwzględniając panujące warunki światowej pandemii oraz ograniczenia w przemieszczaniu się, konieczne jest stworzenie ku temu odpowiedniego mechanizmu. Takim mechanizmem jest upowszechnienie trybu głosowania korespondencyjnego, co też zakłada projekt przedmiotowej ustawy. Projekt ten przewiduje, że w wyborach na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. głosowanie korespondencyjne będzie jedynym sposobem oddania głosu. Projekt nie ujmuje żadnych praw wyborczych, nie nakłada dodatkowych reżimów, a jedynie uprzystępnia obywatelom bezpieczne skorzystanie z konstytucyjnego czynnego prawa wyborczego.
Przedstawiony projekt wychodzi naprzeciw potrzebom zorganizowania wyborów w konstytucyjnym terminie, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji w kraju związanej z epidemią. Jest to niezbędna reakcja władzy ustawodawczej mająca na celu ochronę zdrowia i życia Polaków bez ograniczania czynnego prawa wyborczego.
W proponowanym projekcie przyjęto, że każdy z uprawnionych do głosowania w celu oddania głosu otrzyma swój pakiet wyborczy i nie będzie zmuszony udawać się fizycznie do lokalu wyborczego. Nikt nie będzie musiał składać żadnych wniosków, zgłaszać potrzeby uzyskania pakietu wyborczego czy też podejmować jakiejkolwiek aktywności w celu uzyskania karty do głosowania. Państwo zapewni doręczenie dokumentów wyborczych. Za dostarczenie pakietu odpowiedzialny będzie operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.
Każdy wyborca potwierdzi swój głos stosownym oświadczeniem o dobrowolności i tajności głosowania. Kolejno wyborcy będą umieszczali swoje dokumenty wyborcze w nadawczych skrzynkach pocztowych. Będzie można to uczynić z zachowaniem poszanowania obowiązujących nadzwyczajnych rygorów związanych z epidemią, czyli będzie możliwe umieszczenie w kopercie głosów przez jednego członka rodziny, osobę bliską, opiekuna. Wyłoniony operator zapewni również odbiór pakietów ze skrzynek i ich transport do obwodowych komisji wyborczych celem przeliczenia głosów.
Przeprowadzenie wyborów całościowo w formie trybu korespondencyjnego głosowania nie jest nowością, lecz jest czymś, co coraz częściej jest stosowane na świecie. Ostatnio mieliśmy już wstępnie taki przykład w Bawarii, gdzie parlament Bawarii przeprowadził również w 2020 r. stosowną ustawę na kilka dni przed głosowaniem. Nie stwierdzono poważniejszych uchybień, przy ponadmilionowym elektoracie frekwencja wyniosła ponad 50%. Wprowadzone tam zmiany dostosowujące regulacje prawne fundamentalne z punktu widzenia wzmacniania demokracji zostały przyjęte w ogólnym konsensusie i zrozumieniu nadzwyczajnych okoliczności faktycznych. Apele władz Bawarii o udział w głosowaniu korespondencyjnym spotkały się ze zrozumieniem wyborców. Przypomnę, iż całkiem niedawno parlamentarzyści Platformy Obywatelskiej, dziś Koalicji Obywatelskiej, w sposób zdecydowany opowiadali się za taką formą wyborów. Warto przywołać tutaj chociażby rok 2013, gdzie w pracach nad wprowadzeniem całkowitego...
(Poseł Robert Kropiwnicki: To jest nieporównywalne.)
Panie pośle...
(Poseł Robert Kropiwnicki: Sam to wprowadzałem, sam wprowadzałem.)
Panie pośle, jak będę chciał podyskutować, to z panem się umówię.
Marszałek:
Panie pośle, bardzo proszę o zachowanie spokoju. Będzie czas dla pana i będzie pan mógł zabrać głos.
W tej chwili ma głos wnioskodawca.
Poseł Krzysztof Sobolewski:
...gdzie w pracach nad wprowadzeniem całkowitego głosowania korespondencyjnego parlamentarzyści ci powoływali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2011 r., który ocenił, iż głosowanie korespondencyjne jest zgodne z konstytucją. 2 lata później powoływano się na te argumenty, podnosząc jednocześnie fakt, iż głosowanie korespondencyjne realizuje zasadę powszechności prawa wyborczego. Argumenty te w obliczu obecnej sytuacji są jeszcze bardziej aktualne, a przyjęcie podmiotowych uregulowań jest niezbędne w celu realizacji jednej z naczelnych zasad prawa wyborczego, tj. zasady powszechności.
Wybory korespondencyjne? Oczywiście, że tak. Głosowanie korespondencyjne zagwarantuje wszystkim Polakom (Dzwonek), że będą mogli uczestniczyć w wyborach. Czyje to są słowa? To słowa pana posła Mariusza Witczaka i pana posła Marka Wójcika z 21 kwietnia 2015 r.
Zmiana ta jest również w pełni zgodna z obowiązującym prawem Unii Europejskiej oraz opiniami Rady Europy. Komisja Rady Europy, czyli Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo, Komisja Wenecka, w pkt 3.2.3 opinii nr 190/2000 Kodeks Dobrej Praktyki w Sprawach Wyborczych stwierdziła, że głosowanie za pośrednictwem poczty może być dozwolone tam, gdzie poczta jest bezpieczna i wiarygodna. Poczta Polska jest instytucją o niekwestionowanym dorobku i tradycji. Nie ma w tym wypadku też obawy o naruszenie zasady tajności głosowania.
Należy przy tym mieć na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt K 9/11, na tle rozważań o konstytucyjności głosowania korespondencyjnego wypowiedział się również w przedmiocie ogólnej zasady tajności głosowania. Wskazał, że dla wyborcy tajność głosowań jest przywilejem, z którego może on skorzystać, choć nie ma takiego obowiązku. Oddanie głosu w sposób jawny, o ile nie stanowi formy agitacji wyborczej, nie wiąże się dla niego z żadnymi negatywnymi konsekwencjami prawnymi. Również dobrowolne poinformowanie o treści decyzji wyborczej innych osób, niezależnie od tego, czy ma miejsce przed wyborami, czy po wyborach, nie narusza zasady tajności głosowania. Tezę tę podtrzymał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 lipca 2019 r., rozpatrując jeden z protestów wyborczych.
W tym miejscu chciałbym zaapelować do Wysokiej Izby o powściągnięcie emocji, zawieszenie rygorów walki politycznej, odłożenie na bok wszelkich uprzedzeń i partykularnych interesów partyjnych. W nadzwyczajnej sytuacji pokażmy, że potrafimy nie gorzej niż inne narody współdziałać dla dobra obywateli w pierwszej kolejności, a także w poszanowaniu fundamentalnych zasad demokracji. To nie czas na przepychanki, dezinformację i jałowe spory. Wszystkie siły polityczne winny teraz skupić się na polityce informacyjnej, docieraniu do obywateli z rzetelną informacją, uświadamianiu ich w zakresie przysługujących im praw wyborczych. Jak najszerszy udział w wyborach, jak najwyższa frekwencja wyborcza osiągnięta bez narażania zdrowia i życia obywateli winny być wspólnym celem całej klasy politycznej.
Zaistniała sytuacja związana z epidemią koronawirusa wymusza na wszystkich wiele niedogodności i ograniczeń. Polacy mogą stanowić wzór dyscypliny dla innych narodów zmagających się z tą straszną zarazą. Tym bardziej my, politycy, dajmy przykład i nie narzekajmy na uszczuplanie form kampanii wyborczej. To wyjątkowa kampania - w cieniu spraw dalece ważniejszych, jednakże z równymi ograniczeniami dla wszystkich kandydatów. Zapewne każdy z nich chciałby prowadzić kampanię inaczej, aktywniej, ale jako politycy musimy dać przykład samodyscypliny i dostosowania do niedających się przewidzieć nadzwyczajnych warunków.
Z uwagi na szczególną sytuację wywołaną rozprzestrzeniającym się koronawirusem oraz ważny interes państwa niezbędne jest natychmiastowe wejście w życie przedmiotowej ustawy. Warto przy tym dodać, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2006 r. uznał, że wprowadzanie zmian, nawet istotnych, w sytuacjach nadzwyczajnych jest możliwe w czasie ciszy legislacyjnej. Trudno wyobrazić sobie sytuację bardziej nadzwyczajną, niespodziewaną, a przy tym obiektywną i nakładającą na wszystkich, zarówno na administrację publiczną, jak i obywateli, ograniczenia, potrzebę dostosowania do zaistniałych okoliczności niźli tę, którą mamy aktualnie.
Wysoka Izbo! W imieniu wnioskodawców proszę o przyjęcie tego projektu. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia