8. kadencja, 1. posiedzenie, 5. dzień (19-11-2015)
15. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Ustawodawczej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (druki nr 12 i 20).
Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz:
Panie Marszałku! Pani Premier! Wysoka Izbo! Wiem, że apelowanie do politycznego rozsądku wygłodzonego politycznego drapieżnika (Poruszenie na sali) po 8-letnim politycznym poście jest karkołomnym zadaniem (Oklaski), ale wierzę, że nawet w tak trudnej sytuacji warto podjąć próbę powściągnięcia państwa politycznego apetytu w imię politycznej odpowiedzialności.
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Ze stołówki pani przyszła?)
Obiecywaliście swoim zwolennikom Budapeszt w Warszawie, ale wyregulujcie swoje polityczne busole, bo kierunek zmian ustawy o Trybunale Konstytucyjnym to raczej Mińsk. Niezależne sądownictwo z centralną rolą Trybunału Konstytucyjnego ma zagwarantować obywatelom, że podstawowe zasady demokracji nie będą naruszane, ma zagwarantować, że w Polsce nigdy nie będzie powrotu do władzy autorytarnej czy nawet totalitarnej. Rola władzy sądowniczej jest szczególnie istotna w sytuacji, w której kontrola nad organami władzy wykonawczej czy ustawodawczej jest przejęta przez jedną opcję polityczną. Wynik wyborów dał wam władzę na cztery lata, ale nie zdjął z was odpowiedzialności za to, jak Polska będzie wyglądała za lat 14 czy 40. (Oklaski) Istnieją w polityce miary czasu inne niż ˝tu i teraz˝. To, co dziś jest zjawiskiem marginalnym, jutro może stać się zagrożeniem dla Polski i to Trybunał Konstytucyjny jest i powinien pozostać jednym z filarów dźwigających polską demokrację.
Szanowni Państwo! Mówiąc o projekcie nowelizacji ustawy przygotowanym przez PiS, należy jednak przypomnieć, że w sprawie Trybunału Konstytucyjnego to Platforma Obywatelska jako pierwsza postępowała z przekonaniem, że politycznej sejmowej większości wolno wszystko. (Oklaski) Dziś chcecie to państwo kontynuować. To PO jako pierwsza podkopała powagę i autorytet Trybunału Konstytucyjnego, wybierając sędziów na długo przed upływem ich kadencji, i rozszerzyła tym samym pole politycznych sporów na instytucję, która powinna właśnie te spory rozstrzygać. Wskutek przyjęcia zaproponowanych przez PiS zmian nastąpi pozbawienie mandatu członków Trybunału Konstytucyjnego...
(Poseł Cezary Grabarczyk: Nie nastąpi.)
...którzy już zostali wybrani na mocy obowiązujących przepisów prawa przez Sejm Rzeczypospolitej, w tym także trzech sędziów, co do których nie ma żadnych wątpliwości. Z prawnego punktu widzenia propozycje PiS stoją w jednoznacznej sprzeczności z zasadą niedziałania prawa wstecz. Za pomocą ustawy nie można unieważnić wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Służą do tego inne środki: formalne, takie jak wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, czy nieformalne, takie jak nasz apel o rezygnację dwóch sędziów z pełnionej funkcji, o to, żeby zrezygnowali z przyjętego stanowiska.
I na takim stanowisku stoi większość autorytetów prawniczych, w tym także byli sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. I właśnie z tych względów klub Nowoczesnej wnosi o odrzucenie projektu ustawy nowelizującej ustawę o trybunale, który państwo zgłosili. Jeżeli jednak projekt nie zostanie odrzucony, to proponujemy szereg poprawek: poszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do wysunięcia kandydatury na stanowisko sędziego m.in. o prezydenta Rzeczypospolitej, o zgromadzenie ogólne sędziów Sądu Najwyższego, Sądu Administracyjnego oraz Krajową Radę Sądownictwa. To grono byłoby poszerzone o osoby z merytorycznym przygotowaniem do wysuwania takich kandydatur. Chcemy podnieść większość wymaganą do wyboru sędziego TK z bezwzględnej do kwalifikowanej - 3/5 ustawowej liczby posłów. Dzięki takiemu rozwiązaniu państwo będziecie mieli szansę wprowadzić w życie swój pakiet demokratyczny (Oklaski), bo wybór sędziego będzie wymagał uwzględnienia także stanowiska opozycji. Zgłoszona poprawka przewiduje także uchylenie przepisów art. 1 pkt 4 lit. b, jak również pkt 5 i 6 oraz art. 2 z oczywistych względów - te właśnie przepisy przełamują podstawową zasadę demokratycznego państwa prawa: niedziałania prawa wstecz przede wszystkim poprzez anulowanie właśnie de facto wyboru już wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Szanowni Państwo! Posłanki i Posłowie Prawa i Sprawiedliwości! Czy wy dziś jako przedstawiciele partii, która zdobyła 5 mln głosów w niemal 40-milionowym kraju, jesteście przekonani, że zyskaliście prawo do podważania niezależności Trybunału Konstytucyjnego? Macie większość głosów w Sejmie, ale nikt wam nie dał prawa i zielonego światła do rozmontowywania instytucji, które gwarantują demokratyczny ład w Rzeczypospolitej.
Będąc młodą, 30-letnią Polką, nie pamiętam komunizmu. Ale jedno jest pewne - nie chciałabym, aby moje dzieci miały obserwować autorytarne rządy jednej partii, bo kiedyś może okazać się, że polska demokracja nie tylko ma wadę, ale że w ogóle jej nie ma. Chciałabym także zastrzec jedną rzecz: jeżeli dojdzie do trzeciego czytania w dniu dzisiejszym, to Nowoczesna jako klub poselski opuści salę obrad na znak protestu przeciwko łamaniu standardów demokracji. (Oklaski)
(Głos z sali: Brawo!)
(Głos z sali: Możecie nie wracać.)
Przebieg posiedzenia