8. kadencja, 19. posiedzenie, 3. dzień (20-05-2016)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie poselskie w sprawie 68. rocznicy śmierci Stanisława Kasznicy

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 12 maja br. obchodziliśmy 68. rocznicę śmierci Stanisława Kasznicy, ps. Stanisław Wąsacz, Wąsowski, Przepona, Służa, Maszkowski, Borowski, Stanisław Piotrowski, polskiego dowódcy wojskowego, podporucznika Wojska Polskiego, podpułkownika i ostatniego komendanta głównego Narodowych Sił Zbrojnych.

    Stanisław Kasznica urodził się 25 lipca 1908 r. we Lwowie. Był synem Stanisława Wincentego Antoniego Kasznicy, profesora, dwukrotnego rektora Uniwersytetu Poznańskiego i senatora II RP.

    W wieku 11 lat Kasznica przeniósł się z rodziną do Warszawy, gdzie rozpoczął naukę w Gimnazjum Wojciecha Górskiego. W 1920 r. zamieszkał w Poznaniu, gdzie kontynuował naukę w Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego. W wieku 19 lat zdał maturę, a następnie ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Poznańskim. W międzyczasie odbył służbę wojskową i skończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii. Jako magister prawa objął radcostwo prawne w Gnieźnie, a jeszcze przed wybuchem wojny złożył egzamin adwokacki.

    Kasznica swoją działalność polityczną zaczął w Obozie Wielkiej Polski. Od 1934 r. działał w Obozie Narodowo-Radykalnym. W stopniu porucznika brał udział w kampanii wrześniowej. Służył jako zwiadowczy oficer i dowódca I plutonu 2. baterii w 7. Dywizjonie Artylerii Konnej. W armii generała Tadeusza Kutrzeby walczył w bitwie nad Bzurą, bronił także stolicy. Za walki te odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

    Po klęsce działań wojennych działał w konspiracji, zostając jednym z czołowych działaczy tzw. Grupy Szańca i współzałożycielem Związku Jaszczurczego. W lipcu 1943 r. wszedł w skład prezydium Tymczasowej Narodowej Rady Politycznej, pełniąc jednocześnie funkcję szefa administracji ogólnej Służby Cywilnej Narodu. Od sierpnia 1944 r. był członkiem Rady Politycznej NSZ, szefem oddziału organizacyjnego NSZ. We wrześniu został komendantem Okręgu VII Częstochowa NSZ.

    Jako pełniący obowiązki komendanta Inspektoratu Ziem Zachodnich utworzył trzy konspiracyjne organizacje: Armię Polską (o charakterze wywiadowczym), Pokolenie Polski Niepodległej oraz Legię Akademicką. W 1945 r. Kasznica został p.o. komendantem głównym NSZ. Założył także organizację Armia Podziemna, która prowadziła akcje propagandowe i zbierała informacje.

    W lutym 1947 r. Kasznica został aresztowany przez UB, a następnie torturowany. Skazano go na czterokrotną karę śmierci, cztery kary więzienia i inne kary dodatkowe, m.in. konfiskatę mienia i utratę praw obywatelskich. Wyrok wykonano poprzez rozstrzelanie. O terminie egzekucji nie powiadomiono rodziny. Nie wydano jej także ciała zmarłego. Kasznica został pochowany w mundurze Wehrmachtu w nieoznakowanym miejscu, w mogile zbiorowej.

    Wyrok unieważniono w 1992 r. 10 lat później szczątki Kasznicy zostały odnalezione i zidentyfikowane. 27 września 2015 r. podpułkownik Stanisław Kasznica został uroczyście pochowany w Panteonie - Mauzoleum Żołnierzy Wyklętych-Niezłomnych na Łączce na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

    Kasznica został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego. Cześć i chwała bohaterom! Dziękuję.

Przebieg posiedzenia