8. kadencja, 2. posiedzenie, 1. dzień (25-11-2015)

2. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 23).

Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz:

    Dziękuję bardzo.

    Wielce Szanowna Pani Marszałek! Pani Premier! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw.

    W kampaniach wyborczych - i tej prezydenckiej, i parlamentarnej - temat emerytur, zabezpieczenia społecznego, wieku emerytalnego, uprawnień do przejścia na emeryturę był jednym z dominujących. Był poruszany niemal przez wszystkie formacje i stronnictwa polityczne. Dzisiaj mamy okazję, Wysoka Izbo, zająć się pierwszym złożonym projektem, bo żadnego innego projektu w tym obszarze jeszcze nie ma. Jest jeden gotowy, ten Polskiego Stronnictwa Ludowego, który jest przez bardzo wiele osób w Polsce oczekiwany. Polacy nie oczekują dyskusji na tematy zastępcze. Oni chcą rozwiązania najważniejszych tematów, najważniejszych problemów.

    W czasie dyskusji wyborczej padały różne propozycje: od zmiany wieku emerytalnego przez pozostawienie obecnych zasad, my jako formacja polityczna - wcześniej zgłaszali też podobne rozwiązania i związkowcy, i obywatele i ten temat podejmowali poprzedni prezydent i obecny prezydent Rzeczypospolitej - PSL proponuje 40 lat stażu pracy, 40 lat odprowadzania składek i możliwość przejścia na emeryturę.

    To jest projekt bazujący na wolności - na wolności ubezpieczonego do dokonania wyboru, kiedy chce przejść na emeryturę, szczególnie tej wolności dla osób, które wcześnie rozpoczęły aktywność zawodową. I dotyczy różnych grup zawodowych, nie tylko grupy rolników, ale również tych, którzy kończyli szkołę zawodową lub już w trakcie bycia w szkole zawodowej podjęli zatrudnienie. Często to jest 16., 17. rok życia. Jeżeli przez 40 lat odprowadzali składki na ubezpieczenie społeczne, to ta wolność wyboru im się należy. To jest projekt, który wychodzi i sięga w przyszłość. Nie cofa nas do rozwiązań z minionej epoki, ale daje szansę na stworzenie systemu opartego na latach składkowych, bo one dzisiaj są ważniejsze niż wiek emerytalny.

    Docelowo chcielibyśmy jako Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego proponować rozwiązania odchodzące od wieku emerytalnego, a przechodzące tylko i wyłącznie na staż pracy, bo wynik wartości emerytury, wartość świadczenia, jakie będą pobierać emeryci, zależy od ilości zgromadzonych składek podzielonych przez dalszą przewidywaną długość trwania życia. I to jest niezwykle ważne.

    Ten projekt też nie jest przypadkowo zgłoszony i nie jest oderwany od rzeczywistości gospodarczej. My go zgłaszaliśmy pod koniec kadencji ubiegłego Sejmu, ubiegłego parlamentu, ale warto podkreślić, że mamy w tym momencie najniższe bezrobocie od siedmiu lat, największą liczbę Polaków pracujących.

    Dokonała Wysoka Izba na wniosek poprzedniej Rady Ministrów zmian w umowach cywilnoprawnych. Od 1 stycznia 2016 r. każda umowa cywilnoprawna lub zbieg umów cywilnoprawnych będą oskładkowane przynajmniej od minimalnego wynagrodzenia. To są niezwykle ważne zmiany, które powodują, że zwiększać się będzie liczba osób, które będą miały odprowadzaną składkę. To jest wielkie wyzwanie. Temu ma służyć również wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej. Mam nadzieję, że ten projekt zostanie jak najszybciej przedstawiony. PSL też zaproponuje swój własny.

    Te wszystkie działania w otoczeniu gospodarczym, w otoczeniu rynku pracy powodują, że na żywym organizmie, jakim jest system ubezpieczeń społecznych... A żywy organizm, i to potwierdza Trybunał Konstytucyjny w wielu orzeczeniach, wymaga zmian i dostosowywania się do obecnej sytuacji gospodarczej, też do tych potrzeb, które wynikają z dyskusji z obywatelami.

    Państwo - mówię o rządzie, o PiS-ie - bardzo często podkreślacie słowa: słuchanie i wsłuchiwanie się w głos obywateli. To my dzisiaj ten głos obywateli, mówiący o ubezpieczeniu i wolności przejścia na emeryturę po 40 latach stażu pracy, prezentujemy. Mam nadzieję, że nie będzie to tylko słuchanie, ale też danie szansy na zrealizowanie tego projektu. Jesteśmy otwarci na dyskusję nad tym.

    Chcemy też usunąć pewien błąd, który wkradł się w art. 24b i pozostawić - podczas dyskusji w komisji - ust. 1a, ale bez pkt 26-85, żeby ta możliwość skorzystania z przejścia na emeryturę po 40 latach dotyczyła wszystkich, dotyczyła i kobiet, i mężczyzn, żeby to była zupełna wolność wyboru. Ten projekt daje taką szansę, podobnie jak w innych krajach europejskich, bo ta zasada jest stosowana i u naszych sąsiadów, i w większości państw Unii Europejskiej, gdzie jest połączenie wieku emerytalnego i stażu pracy. My docelowo planujemy odejście od wieku emerytalnego i pozostawienie stażu pracy, bo on, tak jak mówiłem wcześniej, jest kluczowy dla tych rozwiązań.

    Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! System emerytalny bazuje na dwóch zasadach. Pierwsza zasada to jest zasada solidarności i ona jest niezmienna pomimo zmian dokonanych w 1999 r. Dalej, wciąż zasada solidarności jest niezwykle ważna. Ale równie ważna, na bazie zmienionego pod koniec lat 90. systemu, jest zasada: ile uzbierasz, taką później będziesz miał emeryturę. Warto zachęcać oczywiście wszystkich do aktywności zawodowej, ale tych, którzy będą w stanie, bo są zawody, są takie przestrzenie aktywności zawodowej, w których bardzo ciężko jest kontynuować tę aktywność. Dlatego są świadczenia przedemerytalne, dlatego jest system emerytur pomostowych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, jest system emerytur częściowych, który wbrew opiniom części ekspertów, gdy był wprowadzany, sprawdził się, choć pewnie nie satysfakcjonuje wszystkich. Dlatego potrzebne jest dołożenie kolejnego elementu, dlatego potrzebne jest poszerzenie i dołożenie kolejnego elementu, który daje poczucie bezpieczeństwa Polakom.

    Z jednej strony bezpieczeństwo emerytalne gwarantuje państwo, i to jest bezsprzeczne, bo państwo jest odpowiedzialne za wypłatę emerytur, za skuteczność stosowania prawa i za bezpieczeństwo emerytalne w ujęciu podniesienia wartości emerytury do przynajmniej minimalnego świadczenia, nawet jeżeli nie ma się uzbieranych odpowiednich funduszy, a są odpowiednie lata składkowe. I to jest ważna zasada, że budżet państwa, rządzący, moim zdaniem niezależnie kto sprawuje władzę, w ciągłości swojej i historii państwa biorą odpowiedzialność za wypłacalność emerytur - i tej minimalnej, i tej wynikającej z dorobku zawodowego.

    To jest bardzo ważne, żeby było też poczucie stabilności. Ten projekt nie zaburza poczucia stabilności, on poszerza możliwość wyboru. Daje tę szansę tym, którzy ciężko pracowali.

    Wiem, że są projekty - mam nadzieję, że też będą zgłoszone - dotyczące zmian wieku emerytalnego. Taki projekt wniósł jeszcze w poprzedniej kadencji pan prezydent Andrzej Duda. Pewnie najlepiej by było, gdyby te wszystkie projekty, również obywatelskie... Wczoraj Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego spotkał się z jedną z reprezentatywnych central związkowych, partnerów społecznych, z OPZZ-em, z przewodniczącym i wiceprzewodniczącą. Oni popierają ten projekt, bo wiele osób w Polsce, wielu ludzi pracy po prostu na niego oczekuje. Dlatego im szybciej zgłoszone zostaną wszystkie projekty związane z możliwością uzyskania prawa do emerytury, zarówno te deklarowane w kampanii wyborczej przez dziś rządzących, jak i przez pana prezydenta, jak również inne formacje polityczne, tym lepiej, bo tej decyzji nie można podjąć w 2019 r. Nasz projekt zakłada wejście w życie w 2016 r. i to jest jeszcze możliwe. To jest możliwe przy szybkim procedowaniu. O to zwracam się do pani marszałek, o to zwracam się do przewodniczących komisji, żebyśmy szybko przepracowali ten projekt.

    Skutki finansowe są zobrazowane w załączonym uzasadnieniu. One, jeżeli skorzystałaby 1/4 uprawnionych, do roku 2019 wyniosą ok. 9 mld, przy zmienionej sytuacji na rynku pracy, przy największej aktywności zawodowej Polaków, największej liczbie Polaków pracujących, najniższym od siedmiu lat bezrobociu, czyli też zwiększonych wpływach z uwagi na oskładkowanie większej grupy umów cywilnoprawnych i w konsekwencji, mam nadzieję, oskładkowanie tych wszystkich dochodów, które pochodzą z umowy cywilnoprawnej, z umowy-zlecenia, które nie mogą zastępować umowy o pracę. Szczególnie też warto wspomnieć o umowie o dzieło, która często jest nadużywana i wykorzystywana w nieuprawniony sposób, a od niej składka nie jest pobierana. Dlatego tak ważne jest wprowadzenie stawki godzinowej minimalnej. Te koszty to nie jest wydatek, to jest inwestycja w bezpieczeństwo emerytalne Polaków, to jest inwestycja w to, żeby ci, którzy najciężej pracują, którzy rozpoczynają wcześnie swoją aktywność, mieli prawo wyboru.

    Szanowni państwo, ten projekt, mam nadzieję, przy akceptacji wszystkich stronnictw politycznych, trafi do komisji. My jako wnioskodawcy jesteśmy otwarci na dyskusję nad nim, nad rozważaniami, połączeniem z innymi projektami, ale najbardziej nam zależy na szybkim wprowadzeniu tego projektu.

    Polacy oczekują zmian w systemie zabezpieczenia społecznego, Polacy oczekują dostępu do emerytur po przepracowanym stażu pracy. Warte jest również zauważenia, jakie okresy są wliczane do tego stażu pracy.

    (Głos z sali: OFE.)

    To nie jest tylko okres aktywności zawodowej, ale również przebywania na urlopie macierzyńskim i wychowawczym. Warto rozważyć, czy dla tych okresów, kiedy jeszcze urlop wychowawczy nie był oskładkowany, nie wprowadzić takiego uprawnienia. Na taką dyskusję jesteśmy otwarci.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jeszcze raz proszę wszystkich o poparcie tego projektu i skierowanie do dalszych prac parlamentarnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia